Wat houdt een samenstellingsverklaring in?

Team VHM | ABC · 23 jul 2026

Een samenstellingsverklaring is een verklaring die een accountant afgeeft nadat hij of zij de jaarrekening van een onderneming heeft samengesteld op basis van door de ondernemer aangeleverde informatie. De accountant controleert daarbij niet of de cijfers inhoudelijk kloppen, maar verwerkt ze tot een overzichtelijke en gestructureerde jaarrekening die voldoet aan de geldende verslaggevingsregels. Voor veel mkb-ondernemers is de samenstellingsverklaring de meest voorkomende accountantsverklaring. In dit artikel worden de meest gestelde vragen over de samenstellingsverklaring beantwoord.

Wanneer is een samenstellingsverklaring verplicht?

Een samenstellingsverklaring is verplicht wanneer een onderneming wettelijk verplicht is een jaarrekening op te stellen en daarvoor een accountant inschakelt die de jaarrekening samenstelt. Dit geldt voor de meeste besloten vennootschappen (bv’s) en andere rechtspersonen die onder de jaarrekeningplicht vallen, maar die niet verplicht zijn hun jaarrekening te laten controleren door een registeraccountant.

In de praktijk gaat het vaak om kleine en middelgrote bv’s die niet voldoen aan de drempelwaarden voor een wettelijke accountantscontrole. Zolang een onderneming twee van de drie criteria voor een kleine rechtspersoon niet overschrijdt, namelijk een balanstotaal van maximaal 6 miljoen euro, een netto-omzet van maximaal 12 miljoen euro en maximaal 50 werknemers, is samenstelling in plaats van controle doorgaans voldoende.

Voor verenigingen en stichtingen geldt de jaarrekeningplicht pas vanaf een bepaald drempelbedrag aan omzet. Pensioen-bv’s en stamrecht-bv’s zijn gedeeltelijk vrijgesteld van de jaarrekeningplicht en kunnen onder bepaalde voorwaarden volstaan met het deponeren van een accountantsverklaring. Twijfel je of jouw onderneming verplicht is een jaarrekening te deponeren? Raadpleeg dan een accountant of bekijk de informatie via de Kamer van Koophandel.

Wat doet een accountant bij het samenstellen van een jaarrekening?

Bij het samenstellen van een jaarrekening verwerkt de accountant de financiële gegevens die de ondernemer aanlevert tot een gestructureerd en overzichtelijk financieel document. De accountant stelt hierbij geen eigen onderzoek in naar de juistheid van de cijfers, maar zorgt ervoor dat de jaarrekening voldoet aan de toepasselijke verslaggevingsstandaarden.

Het samenstellen omvat doorgaans de volgende stappen:

Verzamelen en beoordelen van de aangeleverde financiële administratie
Verwerken van boekingen en corrigeren van eventuele technische onvolkomenheden
Opstellen van de balans, de winst-en-verliesrekening en de toelichting
Toetsen of de gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling consistent zijn
Opstellen van de samenstellingsverklaring en ondertekening door de accountant

De accountant werkt hierbij nauw samen met de ondernemer. Als er informatie ontbreekt of als er tegenstrijdigheden worden gesignaleerd, vraagt de accountant om verduidelijking. Hoewel er geen inhoudelijke controle plaatsvindt, brengt een ervaren accountant wel zijn vakkennis in om de jaarrekening zo betrouwbaar en bruikbaar mogelijk te maken.

Wat is het verschil tussen een samenstellingsverklaring, beoordelingsverklaring en controleverklaring?

Het verschil zit in de mate van zekerheid die de accountant geeft over de juistheid van de jaarrekening. Bij een samenstellingsverklaring geeft de accountant geen zekerheid over de inhoud van de cijfers. Bij een beoordelingsverklaring geeft de accountant beperkte zekerheid, en bij een controleverklaring geeft de accountant een hoge mate van zekerheid op basis van uitgebreid onderzoek.

Samenstellingsverklaring

De accountant stelt de jaarrekening samen op basis van de door de ondernemer aangeleverde informatie. Er vindt geen inhoudelijke toetsing plaats. De verklaring bevestigt dat de jaarrekening is opgesteld conform de toepasselijke verslaggevingsstandaarden, maar zegt niets over de betrouwbaarheid van de onderliggende gegevens.

Beoordelingsverklaring

Bij een beoordeling voert de accountant analytische werkzaamheden uit en stelt gerichte vragen aan het management. Dit levert beperkte zekerheid op: de accountant concludeert dat er geen aanwijzingen zijn dat de jaarrekening onjuistheden bevat. Een beoordelingsverklaring wordt regelmatig gevraagd door financiers of bij specifieke aanbestedingen.

Controleverklaring

Een controleverklaring vereist een volledige accountantscontrole, waarbij de accountant grondig onderzoek doet naar de juistheid en volledigheid van de jaarrekening. Dit levert een hoge mate van zekerheid op. Middelgrote en grote ondernemingen zijn wettelijk verplicht hun jaarrekening te laten controleren en een controleverklaring te laten afgeven.

Welke informatie staat er in een samenstellingsverklaring?

Een samenstellingsverklaring bevat een aantal vaste onderdelen die zijn voorgeschreven door de beroepsregels voor accountants. De verklaring maakt duidelijk welke werkzaamheden de accountant heeft verricht, op welke standaard die zijn gebaseerd en wat de verantwoordelijkheden zijn van zowel de ondernemer als de accountant.

De samenstellingsverklaring bevat doorgaans de volgende elementen:

Identificatie van de opdracht: voor welke onderneming en welk boekjaar de verklaring is opgesteld
Beschrijving van de werkzaamheden: een toelichting op wat de accountant heeft gedaan bij het samenstellen
Toepasselijke standaard: verwijzing naar Standaard 4410, de Nederlandse beroepsregel voor samenstellingsopdrachten
Verantwoordelijkheidsverdeling: de ondernemer is verantwoordelijk voor de aangeleverde informatie, de accountant voor de samenstelling
Conclusie: de verklaring dat de jaarrekening is opgesteld conform de toepasselijke verslaggevingsgrondslagen
Ondertekening: naam, datum en handtekening van de accountant

De samenstellingsverklaring wordt altijd bij de jaarrekening gevoegd en maakt daar formeel deel van uit. Het document geeft externe partijen, zoals banken of potentiële investeerders, inzicht in de aard van de betrokkenheid van de accountant bij de jaarrekening.

Kan een samenstellingsverklaring worden geweigerd?

Ja, een accountant kan weigeren een samenstellingsverklaring af te geven. Dit gebeurt wanneer de accountant niet in staat is de jaarrekening samen te stellen conform de toepasselijke standaarden, of wanneer er gegronde redenen zijn om te twijfelen aan de integriteit van de aangeleverde informatie.

Concrete situaties waarin een accountant de verklaring kan weigeren of intrekken zijn onder andere:

De ondernemer levert onvoldoende of onbetrouwbare informatie aan
Er zijn aanwijzingen voor fraude of onjuiste voorstelling van zaken
De ondernemer weigert noodzakelijke correcties door te voeren
Er is sprake van een fundamenteel meningsverschil over de toe te passen verslaggevingsgrondslagen

Als de accountant de opdracht niet kan afronden, zal hij of zij dit schriftelijk vastleggen en de opdracht teruggeven. De ondernemer is dan zelf verantwoordelijk voor het vinden van een oplossing. Het is daarom van belang een open en transparante relatie te onderhouden met de accountant en tijdig volledige informatie aan te leveren.

Hoe lang duurt het samenstellen van een jaarrekening?

Het samenstellen van een jaarrekening duurt gemiddeld enkele weken tot twee maanden, afhankelijk van de omvang en complexiteit van de onderneming, de volledigheid van de aangeleverde administratie en de werkdruk bij het accountantskantoor. Hoe beter de administratie is bijgehouden, hoe sneller het proces verloopt.

De doorlooptijd wordt sterk beïnvloed door een aantal factoren:

Kwaliteit van de administratie: een goed bijgehouden en gestructureerde boekhouding versnelt het proces aanzienlijk
Volledigheid van de aangeleverde stukken: ontbrekende facturen, bankafschriften of contracten leiden tot vertraging
Complexiteit van de onderneming: meerdere entiteiten, internationale activiteiten of bijzondere transacties vragen meer tijd
Timing van de aanlevering: wie vroeg in het jaar aanlevert, profiteert van minder werkdruk bij de accountant

Wettelijk gezien moet de jaarrekening van een bv uiterlijk vijf maanden na afloop van het boekjaar worden opgesteld, waarna de aandeelhouders twee maanden de tijd hebben om de jaarrekening vast te stellen. Als alle aandeelhouders tevens bestuurder zijn, geldt een kortere termijn: de jaarrekening moet dan uiterlijk 8 november zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel, wanneer het boekjaar gelijk is aan het kalenderjaar. Tijdig beginnen met aanleveren is dus verstandig.

Hoe vhm | ABC helpt met de samenstellingsverklaring

vhm | ABC ondersteunt mkb-ondernemers en directeuren-grootaandeelhouders bij het volledige traject rondom de jaarrekening en de samenstellingsverklaring. De accountants zorgen niet alleen dat de cijfers kloppen en de verklaring tijdig gereed is, maar denken ook actief mee over wat de uitkomsten betekenen voor jouw onderneming. Dat maakt het verschil tussen een administratieve verplichting en een strategisch inzicht.

Concreet biedt vhm | ABC hierbij:

Samenstellen van de jaarrekening conform de geldende verslaggevingsstandaarden
Afgifte van de samenstellingsverklaring door een gekwalificeerde accountant
Begeleiding bij het tijdig en volledig aanleveren van de benodigde administratie
Proactief advies over winst, belastingdruk en ondernemersvoordelen op basis van de jaarrekening
Persoonlijk aanspreekpunt met kennis van jouw sector en regio

Met vestigingen in Epe, Veenendaal, Genemuiden en Almelo is vhm | ABC altijd dichtbij. Wil je weten wat de accountants van vhm | ABC voor jouw onderneming kunnen betekenen? Bekijk dan de accountancydiensten of neem rechtstreeks contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Veelgestelde vragen

Moet ik als eenmanszaak of vof ook een samenstellingsverklaring laten opstellen?

Eenmanszaken en vennootschappen onder firma (vof) zijn wettelijk niet verplicht een jaarrekening te deponeren bij de Kamer van Koophandel en hebben daardoor in de meeste gevallen geen samenstellingsverklaring nodig. Toch kan het nuttig zijn om vrijwillig een jaarrekening te laten samenstellen, bijvoorbeeld voor een financieringsaanvraag bij de bank of om een beter financieel inzicht te krijgen. Een accountant kan je adviseren of dit in jouw situatie meerwaarde heeft.

Wat gebeurt er als ik de jaarrekening niet op tijd deponeer bij de Kamer van Koophandel?

Te late deponering van de jaarrekening bij de Kamer van Koophandel kan serieuze gevolgen hebben. Bij een faillissement kan een bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gesteld als de jaarrekening niet tijdig is gedeponeerd, omdat dit wettelijk wordt gezien als onbehoorlijk bestuur. Bovendien kan de Kamer van Koophandel een boete opleggen. Het is dus sterk aan te raden om ruim voor de wettelijke deadline te beginnen met het aanleveren van de benodigde administratie aan je accountant.

Kan ik zelf een jaarrekening opstellen zonder accountant, en wat zijn de risico's?

Technisch gezien mag een ondernemer zelf een jaarrekening opstellen, maar een samenstellingsverklaring kan alleen worden afgegeven door een gekwalificeerde accountant die is ingeschreven bij de NBA (Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants). Zonder samenstellingsverklaring voldoet de jaarrekening niet aan de wettelijke vereisten voor rechtspersonen die onder de jaarrekeningplicht vallen. Daarnaast vergroot een zelfopgestelde jaarrekening het risico op fouten in de verslaggeving, wat problemen kan opleveren bij financieringsaanvragen of bij een eventuele belastingcontrole.

Mijn bank vraagt om een beoordelingsverklaring in plaats van een samenstellingsverklaring. Wat moet ik doen?

Als een bank of andere financier een beoordelingsverklaring vereist, betekent dit dat zij meer zekerheid willen over de juistheid van jouw jaarrekening dan een samenstellingsverklaring biedt. Je neemt in dat geval contact op met je accountant om de opdracht uit te breiden van samenstelling naar beoordeling. Houd er rekening mee dat een beoordelingsopdracht meer werkzaamheden vereist en daardoor ook meer tijd en kosten met zich meebrengt dan een samenstellingsopdracht.

Hoe kan ik het proces rondom de jaarrekening zo efficiënt mogelijk laten verlopen?

De belangrijkste stap is het bijhouden van een volledige en gestructureerde administratie gedurende het hele jaar, zodat je accountant snel aan de slag kan. Zorg dat alle bankafschriften, facturen, loonadministratie en contracten digitaal beschikbaar en goed geordend zijn. Lever de stukken zo vroeg mogelijk aan, bij voorkeur in januari of februari na afloop van het boekjaar, zodat je profiteert van minder werkdruk bij het accountantskantoor en eventuele vragen snel kunnen worden opgelost.

Wat zijn de kosten van een samenstellingsverklaring en waar zijn die van afhankelijk?

De kosten voor het samenstellen van een jaarrekening en het afgeven van een samenstellingsverklaring variëren sterk per accountantskantoor en per onderneming. Bepalende factoren zijn onder andere de omvang en complexiteit van de onderneming, de kwaliteit van de aangeleverde administratie en het aantal uren dat de accountant nodig heeft. Een goed bijgehouden boekhouding kan de kosten aanzienlijk drukken. Vraag bij je accountant altijd vooraf om een duidelijke prijsopgave of een vaste prijsafspraak, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Kan een samenstellingsverklaring ook worden gebruikt als bewijs bij een juridisch geschil of fiscale controle?

Een samenstellingsverklaring bevestigt dat de jaarrekening is opgesteld conform de geldende verslaggevingsstandaarden, maar geeft geen inhoudelijke zekerheid over de juistheid van de onderliggende cijfers. Bij een fiscale controle door de Belastingdienst of een juridisch geschil kan de jaarrekening met samenstellingsverklaring wel als financieel referentiedocument worden gebruikt, maar de Belastingdienst of rechter kan aanvullend bewijs opvragen. Voor situaties waarbij een hogere mate van zekerheid vereist is, kan een beoordelings- of controleverklaring beter passend zijn.

Gerelateerde artikelen

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.