Een samenstellingsverklaring is een verklaring van een accountant die bevestigt dat hij de jaarrekening heeft opgesteld op basis van de door de ondernemer aangeleverde informatie, zonder die informatie inhoudelijk te controleren op juistheid. De verklaring zegt daarmee iets over het proces van samenstellen, niet over de betrouwbaarheid van de onderliggende cijfers. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over wat een samenstellingsverklaring wel en niet inhoudt.
Wat mag je wel en niet concluderen uit een samenstellingsverklaring?
Uit een samenstellingsverklaring mag je concluderen dat een accountant de jaarrekening heeft opgesteld volgens de geldende standaarden en dat de verstrekte informatie intern consistent is verwerkt. Je mag er niet uit concluderen dat de cijfers inhoudelijk juist of volledig zijn, want de accountant heeft de onderliggende administratie niet gecontroleerd.
Dit onderscheid is cruciaal voor iedereen die de jaarrekening leest. De samenstellingsverklaring geeft aan dat de accountant de door de ondernemer verstrekte gegevens heeft samengevoegd tot een geordende jaarrekening die voldoet aan de toepasselijke wet- en regelgeving voor de verslaggeving. Als de ondernemer onjuiste of onvolledige informatie heeft aangeleverd, zal de jaarrekening die onvolkomenheden bevatten, zonder dat de verklaring dat signaleert.
Wat je wél kunt afleiden:
- De jaarrekening is opgesteld door een gekwalificeerde accountant
- De verwerking is consistent met de aangeleverde gegevens
- De presentatie voldoet aan de toepasselijke verslaggevingsstandaarden
- Er is geen sprake van een inhoudelijke controle of beoordeling
Hoe verschilt een samenstellingsverklaring van een beoordelings- of controleverklaring?
De drie verklaringen vertegenwoordigen oplopende niveaus van zekerheid. Een samenstellingsverklaring biedt geen zekerheid over de juistheid van de cijfers. Een beoordelingsverklaring biedt beperkte zekerheid op basis van analytisch onderzoek. Een controleverklaring biedt redelijke zekerheid na een uitgebreide, diepgaande controle van de administratie.
Het verschil zit in de werkzaamheden die de accountant uitvoert:
- Samenstellen: De accountant ordent en verwerkt de aangeleverde informatie tot een jaarrekening, zonder die informatie te verifiëren.
- Beoordelen: De accountant voert analytische werkzaamheden uit en stelt gerichte vragen om te beoordelen of de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen.
- Controleren: De accountant voert een volledige controle uit, inclusief steekproeven, verificatie van saldi en beoordeling van interne beheersmaatregelen.
De keuze voor het type verklaring hangt af van de wettelijke verplichting, de omvang van de onderneming en de informatiebehoeften van stakeholders zoals banken of investeerders. Voor de meeste mkb-ondernemingen volstaat een samenstellingsverklaring, tenzij een financier of de wet iets anders vereist.
Voor welke bedrijven is een samenstellingsverklaring verplicht of zinvol?
Een samenstellingsverklaring is niet wettelijk verplicht voor alle bedrijven, maar is voor veel mkb-ondernemingen de meest gangbare en praktische keuze. Kleine bv’s en personenvennootschappen die niet aan de wettelijke controledrempels voldoen, zijn niet verplicht een controleverklaring te laten opstellen en kiezen daarom vaak voor een samenstellingsverklaring.
De verplichting om een jaarrekening te deponeren geldt in Nederland voor rechtspersonen zoals bv’s en nv’s. Voor verenigingen en stichtingen geldt die verplichting alleen wanneer hun omzet een bepaald drempelbedrag overstijgt. Pensioen-bv’s en stamrecht-bv’s zijn gedeeltelijk vrijgesteld van de jaarrekeningplicht en kunnen onder bepaalde voorwaarden volstaan met het deponeren van een accountantsverklaring.
Een samenstellingsverklaring is ook zinvol buiten de wettelijke verplichting om, namelijk wanneer:
- Een bank of financier een geordende jaarrekening van een accountant vraagt als onderdeel van een kredietaanvraag
- Een zakenpartner of potentiële koper inzicht wil in de financiële positie van de onderneming
- De ondernemer zelf behoefte heeft aan een professioneel opgesteld financieel overzicht
- Er sprake is van een aandelentransactie of bedrijfsoverdracht waarbij de cijfers een rol spelen
Wat doet een accountant bij het opstellen van een samenstellingsverklaring?
Bij het opstellen van een samenstellingsverklaring verzamelt de accountant de financiële gegevens van de ondernemer, verwerkt die tot een gestructureerde jaarrekening en beoordeelt of de presentatie aansluit bij de toepasselijke verslaggevingsstandaarden. De accountant controleert de onderliggende transacties niet inhoudelijk, maar let wel op interne consistentie en logische samenhang.
Concreet omvatten de werkzaamheden doorgaans het volgende:
- Ontvangen en verwerken van de administratieve gegevens van de ondernemer
- Opstellen van de balans, resultatenrekening en toelichting
- Toetsen of de gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling consistent zijn toegepast
- Signaleren van opvallende posten of inconsistenties die nadere toelichting vereisen
- Opstellen van de samenstellingsverklaring conform de geldende beroepsstandaard (NVCOS 4410)
De accountant is daarbij afhankelijk van de kwaliteit en volledigheid van de informatie die de ondernemer aanlevert. Als de administratie niet op orde is, zal de accountant vragen stellen of aanvullende informatie opvragen, maar hij voert geen zelfstandig feitenonderzoek uit.
Wat staat er letterlijk in een samenstellingsverklaring?
Een samenstellingsverklaring bevat een vaste, gestandaardiseerde tekst waarin de accountant verklaart dat hij de jaarrekening heeft samengesteld op basis van de door het management verstrekte informatie, en dat hij daarbij heeft gehandeld conform de beroepsstandaard NVCOS 4410. De verklaring maakt expliciet dat er geen controle of beoordeling is uitgevoerd.
De kern van de verklaring bevat altijd de volgende elementen:
- Een omschrijving van de opdracht en de verantwoordelijkheid van het management voor de informatie
- Een verwijzing naar de toegepaste beroepsstandaard (NVCOS 4410)
- De constatering dat de werkzaamheden geen controle of beoordeling inhouden
- Een verklaring dat de jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de toepasselijke grondslagen voor financiële verslaggeving
- De handtekening van de accountant en de datum van afgifte
De bewoordingen zijn bewust terughoudend. De verklaring schept geen zekerheid over de juistheid van de gepresenteerde informatie, maar bevestigt uitsluitend dat het samenstellingsproces zorgvuldig en professioneel is uitgevoerd.
Wat betekent een samenstellingsverklaring voor financiers en zakenpartners?
Voor financiers en zakenpartners geeft een samenstellingsverklaring het signaal dat de jaarrekening is opgesteld door een onafhankelijke, gekwalificeerde accountant. Dat verhoogt de geloofwaardigheid van de gepresenteerde cijfers ten opzichte van een jaarrekening die de ondernemer zelf heeft opgesteld, maar het biedt geen garantie voor de inhoudelijke juistheid van de informatie.
Banken en andere financiers accepteren een samenstellingsverklaring vaak als onderdeel van een kredietaanvraag voor kleinere financieringen. Bij grotere financieringen of complexere transacties vragen zij soms een beoordelings- of controleverklaring, omdat die een hogere mate van zekerheid biedt. Het is verstandig om vooraf met de financier af te stemmen welk type verklaring vereist is, zodat de ondernemer niet voor verrassingen komt te staan.
Voor potentiële overnamekandidaten of zakenpartners geldt hetzelfde: een samenstellingsverklaring is een nuttig vertrekpunt, maar bij een due diligence-onderzoek zal doorgaans dieper worden ingegaan op de onderliggende administratie. De verklaring opent de deur, maar vervangt geen grondig financieel onderzoek bij significante transacties.
Hoe vhm helpt bij jouw samenstellingsverklaring
vhm begeleidt mkb-ondernemers bij het volledige traject rondom de jaarrekening en de bijbehorende samenstellingsverklaring. De accountants van vhm zorgen niet alleen voor een correct opgestelde verklaring, maar maken de betekenis van de cijfers ook begrijpelijk en geven proactief advies dat aansluit bij jouw situatie als ondernemer.
Wat vhm voor jou doet:
- Opstellen van de jaarrekening en de samenstellingsverklaring conform de geldende standaarden
- Signaleren van fiscale kansen en aandachtspunten in de cijfers
- Advies over de ondernemingsvorm, investeringen en bedrijfsstructuur op basis van actuele financiële gegevens
- Ondersteuning bij kredietaanvragen, waarbij de juiste verklaringsvorm wordt afgestemd op de eisen van de financier
- Begeleiding bij fusies, overnames of bedrijfsoverdrachten waarbij de jaarrekening een centrale rol speelt
Met vestigingen in Epe, Veenendaal, Genemuiden en Almelo is vhm altijd dichtbij. Wil je weten wat de accountancydiensten van vhm | accountants & belastingadviseurs voor jouw onderneming kunnen betekenen? Neem dan contact op en ontdek hoe een betrokken accountant jou ontzorgt en verder helpt.
Veelgestelde vragen
Kan ik een samenstellingsverklaring gebruiken voor mijn belastingaangifte?
Een samenstellingsverklaring is geen vereiste voor de belastingaangifte zelf, maar de bijbehorende jaarrekening vormt wel de basis voor het opstellen van de aangifte vennootschapsbelasting of inkomstenbelasting. De cijfers uit de samengestelde jaarrekening worden gebruikt als vertrekpunt voor de fiscale verwerking. Je accountant kan op basis van dezelfde gegevens zowel de jaarrekening samenstellen als de aangifte verzorgen, wat het proces efficiënt maakt.
Wat als ik achteraf ontdek dat mijn administratie fouten bevatte die in de jaarrekening zijn terechtgekomen?
Als achteraf blijkt dat de aangeleverde informatie onjuist of onvolledig was, ligt de verantwoordelijkheid daarvoor primair bij jou als ondernemer. De accountant heeft immers geen inhoudelijke controle uitgevoerd. In dat geval kan de jaarrekening worden herzien en opnieuw worden samengesteld op basis van de gecorrigeerde gegevens. Het is daarom verstandig om je administratie gedurende het jaar goed bij te houden en eventuele twijfels of onzekerheden proactief met je accountant te bespreken vóór het opstellen van de jaarrekening.
Hoe lang duurt het opstellen van een samenstellingsverklaring gemiddeld?
De doorlooptijd hangt sterk af van de volledigheid en kwaliteit van de aangeleverde administratie. Als de boekhouding goed op orde is en alle benodigde stukken tijdig worden aangeleverd, kan het proces binnen enkele weken worden afgerond. Bij een incomplete of rommelige administratie duurt het langer, omdat de accountant aanvullende informatie moet opvragen en inconsistenties moet uitzoeken. Een geordende administratie gedurende het jaar is dan ook de beste manier om het proces soepel en kostenefficiënt te laten verlopen.
Moet ik elk jaar een nieuwe samenstellingsverklaring laten opstellen?
Ja, een samenstellingsverklaring wordt jaarlijks opgesteld voor het betreffende boekjaar. Elke jaarrekening heeft zijn eigen verklaring, omdat de financiële situatie van jaar tot jaar verschilt en de accountant de werkzaamheden opnieuw uitvoert op basis van de nieuwe gegevens. Voor rechtspersonen zoals bv’s geldt bovendien een wettelijke deponeringsplicht bij de Kamer van Koophandel, waarbij de jaarrekening binnen de daarvoor geldende termijn moet worden ingediend.
Wat is het verschil tussen een accountant en een boekhouder bij het opstellen van de jaarrekening?
Alleen een registeraccountant (RA) of accountant-administratieconsulent (AA) is bevoegd om een officiële samenstellingsverklaring af te geven. Een boekhouder kan de administratie bijhouden en een jaarrekening opstellen, maar mag geen accountantsverklaring ondertekenen. Als jij of een financier een officiële samenstellingsverklaring nodig heeft, moet de jaarrekening dus worden opgesteld en ondertekend door een bevoegde accountant die is ingeschreven bij de NBA (Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants).
Kan een bank een hogere verklaringsvorm eisen dan ik verwacht had?
Ja, dat is zeker mogelijk. Banken en andere financiers bepalen zelf welk type verklaring zij vereisen als onderdeel van een kredietaanvraag of financieringsreview, en die eisen kunnen strenger zijn dan je op basis van de omvang van je bedrijf zou verwachten. Bij grotere financieringen, herfinancieringen of wanneer er twijfels zijn over de financiële positie, kan een bank overstappen van een samenstellingsverklaring naar een beoordelings- of controleverklaring. Stem daarom altijd vooraf af met je financier welk type verklaring vereist is, zodat je accountant de juiste opdracht kan uitvoeren.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij het aanleveren van informatie aan de accountant?
De meest voorkomende fouten zijn het te laat aanleveren van bankafschriften of facturen, het ontbreken van een volledige kasadministratie, inconsistenties tussen de btw-aangiften en de boekhouding, en het vergeten van privéopnames of -stortingen. Ook het niet bijhouden van een correcte loonadministratie of het ontbreken van contracten bij langlopende verplichtingen leidt regelmatig tot vertraging. Hoe completer en consistenter de informatie die je aanlevert, hoe sneller en nauwkeuriger de accountant de jaarrekening kan samenstellen.
Gerelateerde artikelen
- Wanneer moet je de jaarrekening opstellen en indienen?
- Hoe blijf je als ondernemer compliant met je administratie in 2026?
- Is accountancy geschikt voor een carrièreswitch?
- Hoe werkt een duaal traject in de accountancy?
- Heb je als eenmanszaak een balans?
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.