Er zijn vier soorten accountantsverklaringen: de samenstellingsverklaring, de beoordelingsverklaring, de goedkeurende controleverklaring en de niet-goedkeurende controleverklaring. Elk type biedt een ander niveau van zekerheid over de financiële informatie van een onderneming. Welk type van toepassing is, hangt af van de omvang van het bedrijf, de wettelijke verplichting en de behoefte van de ondernemer of externe partijen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over deze vier verklaringen.
Wanneer is een accountantsverklaring verplicht?
Een accountantsverklaring is verplicht zodra een onderneming valt onder de wettelijke controleplicht. In Nederland geldt deze verplichting voor middelgrote en grote rechtspersonen die twee van de drie wettelijke drempelwaarden overschrijden: een balanstotaal boven de zes miljoen euro, een netto-omzet boven de twaalf miljoen euro, of meer dan vijftig medewerkers in dienst. Kleinere bedrijven zijn in de meeste gevallen vrijgesteld van een verplichte controle.
Voor het mkb geldt dus doorgaans geen wettelijke verplichting tot een controleverklaring. Toch kan een accountantsverklaring ook voor kleinere ondernemingen praktisch noodzakelijk zijn. Denk aan situaties waarbij:
- een bank of financier zekerheid vraagt over de financiële positie van het bedrijf
- een subsidieverstrekker een verklaring eist als verantwoording
- een potentiële koper of investeerder due diligence uitvoert
- aandeelhouders of externe partijen inzicht willen in de betrouwbaarheid van de cijfers
Naast de controleplicht zijn sommige rechtspersonen, zoals stichtingen en verenigingen met bepaalde activiteiten, op grond van hun statuten of subsidievoorwaarden verplicht een verklaring te laten opstellen. Het is verstandig om met een accountant te bepalen welke verplichtingen voor jouw specifieke situatie gelden.
Wat is het verschil tussen de vier soorten accountantsverklaringen?
De vier soorten accountantsverklaringen onderscheiden zich vooral in het niveau van zekerheid dat de accountant geeft over de financiële informatie. Hoe hoger de zekerheid, hoe uitgebreider het onderzoek dat de accountant uitvoert. De vier typen zijn de samenstellingsverklaring, de beoordelingsverklaring, de goedkeurende controleverklaring en de niet-goedkeurende controleverklaring.
- Samenstellingsverklaring: De accountant stelt de jaarrekening samen op basis van door het bestuur aangeleverde gegevens. Er wordt geen zekerheid gegeven over de juistheid van die gegevens. De verantwoordelijkheid voor de inhoud blijft bij het bestuur van de onderneming.
- Beoordelingsverklaring: De accountant voert een beperkt onderzoek uit en geeft een beperkte mate van zekerheid. Dit type ligt tussen de samenstellingsverklaring en de volledige controle in.
- Goedkeurende controleverklaring: De accountant heeft een volledige controle uitgevoerd en concludeert dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële positie van het bedrijf. Dit biedt de hoogste mate van zekerheid.
- Niet-goedkeurende controleverklaring: Na een volledige controle concludeert de accountant dat er sprake is van afwijkingen, beperkingen of onzekerheden. Dit kan leiden tot een verklaring met beperking, een afkeurende verklaring of een verklaring van oordeelonthouding.
Voor de meeste mkb-ondernemers is de samenstellingsverklaring het meest gangbare type, omdat zij doorgaans niet onder de wettelijke controleplicht vallen.
Wat betekent een goedkeurende accountantsverklaring voor een bedrijf?
Een goedkeurende accountantsverklaring betekent dat de accountant na een uitgebreide controle heeft vastgesteld dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële positie, het resultaat en de kasstromen van de onderneming. Het is het hoogste niveau van zekerheid dat een accountant kan bieden en geeft externe partijen vertrouwen in de betrouwbaarheid van de gepresenteerde cijfers.
Voor een bedrijf heeft een goedkeurende verklaring concrete voordelen. Banken en financiers staan positiever tegenover kredietaanvragen wanneer de jaarrekening is voorzien van een goedkeurende verklaring. Investeerders en potentiële overnamekandidaten hechten veel waarde aan deze zekerheid bij het beoordelen van een bedrijf. Ook aandeelhouders en toezichthoudende organen kunnen op basis van een goedkeurende verklaring met vertrouwen besluiten nemen.
Belangrijk om te begrijpen is dat een goedkeurende verklaring niet betekent dat het bedrijf financieel gezond is. De accountant beoordeelt of de cijfers een correct en volledig beeld geven, niet of de bedrijfsstrategie of het verdienmodel deugdelijk is. De verklaring zegt iets over de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, niet over de toekomstperspectieven van de onderneming.
Wat zijn de gevolgen van een afkeurende of beperkte verklaring?
Een afkeurende of beperkte accountantsverklaring geeft aan dat de accountant tijdens de controle materiële afwijkingen, onzekerheden of beperkingen heeft aangetroffen die hij niet kon oplossen. De gevolgen hiervan kunnen aanzienlijk zijn voor de reputatie, de financieringsmogelijkheden en de juridische positie van een onderneming.
Er zijn drie varianten van een niet-goedkeurende verklaring, elk met eigen implicaties:
- Verklaring met beperking: De accountant keurt de jaarrekening grotendeels goed, maar maakt voorbehoud bij een specifiek onderdeel. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als de accountant onvoldoende informatie heeft gekregen over een bepaalde post.
- Afkeurende verklaring: De accountant concludeert dat de jaarrekening als geheel geen getrouw beeld geeft. Dit is een ernstig signaal voor alle externe partijen die de jaarrekening raadplegen.
- Verklaring van oordeelonthouding: De accountant kan geen oordeel geven, omdat hij onvoldoende informatie heeft kunnen verzamelen om tot een conclusie te komen.
In de praktijk kan een niet-goedkeurende verklaring leiden tot intrekking of weigering van krediet, verlies van investeerdersvertrouwen en in sommige gevallen tot juridische aansprakelijkheid voor het bestuur. Het is dan ook van groot belang om tijdig met een accountant te overleggen als er signalen zijn dat de financiële verslaggeving onvolledigheden bevat.
Wat is het verschil tussen een accountantsverklaring en een samenstellingsverklaring?
Een samenstellingsverklaring is technisch gezien ook een accountantsverklaring, maar het is het type met het laagste niveau van zekerheid. Het verschil zit in de mate van onderzoek en de zekerheid die de accountant biedt. Bij een controleverklaring heeft de accountant actief getoetst of de financiële informatie klopt; bij een samenstellingsverklaring heeft hij de jaarrekening opgesteld op basis van aangeleverde gegevens zonder die inhoudelijk te verifiëren.
Bij een samenstellingsverklaring geldt het volgende:
- De accountant stelt de jaarrekening samen, maar geeft geen zekerheid over de juistheid van de onderliggende gegevens
- Het bestuur blijft verantwoordelijk voor de volledigheid en juistheid van de aangeleverde informatie
- De verklaring kan worden afgegeven door een gecertificeerde RA- of AA-accountant, maar onder voorwaarden ook door een gecertificeerde boekhouder
- De kosten zijn aanzienlijk lager dan bij een beoordelings- of controleverklaring
Voor mkb-bedrijven die niet wettelijk verplicht zijn tot een volledige controle, is de samenstellingsverklaring in de meeste gevallen de meest passende en kostenefficiënte keuze. Wanneer externe partijen meer zekerheid vragen, is een beoordelings- of controleverklaring nodig.
Hoe kiest een mkb-ondernemer het juiste type accountantsrapport?
Een mkb-ondernemer kiest het juiste type accountantsrapport op basis van drie factoren: de wettelijke verplichting, de eisen van externe partijen en de eigen behoefte aan financieel inzicht. In de meeste gevallen bepalen deze drie factoren samen welk type het meest geschikt en kostenefficiënt is.
Begin met de vraag of er een wettelijke verplichting geldt. Valt het bedrijf onder de controleplicht? Dan is een controleverklaring vereist en is er geen keuze. Geldt er geen wettelijke verplichting, ga dan na wat externe partijen verwachten. Een bank die een zakelijke lening verstrekt, kan een beoordelingsverklaring eisen; een subsidieverstrekker kan genoegen nemen met een samenstellingsverklaring of een specifieke subsidieverklaring.
Zijn er geen externe eisen, dan is de samenstellingsverklaring voor de meeste mkb-ondernemers de logische keuze. Deze verklaring biedt voldoende formele basis voor de jaarrekening, is wettelijk acceptabel voor deponering bij de Kamer van Koophandel en is beduidend minder kostbaar dan een volledige controle. Voor een bv moet je rekening houden met kosten die kunnen variëren afhankelijk van de omvang en complexiteit van de onderneming.
Overweeg een beoordelings- of controleverklaring wanneer de onderneming sterk groeit, wanneer er meerdere aandeelhouders zijn die onafhankelijke zekerheid wensen, of wanneer een overname of fusie in zicht is waarbij derden de financiële cijfers kritisch zullen beoordelen.
Hoe vhm helpt met jouw accountantsverklaring
vhm begeleidt mkb-ondernemers bij het bepalen, opstellen en afgeven van de juiste accountantsverklaring. Of het nu gaat om een samenstellingsverklaring voor de jaarlijkse jaarrekening of een beoordelingsverklaring voor een financieringsaanvraag, de accountants van vhm zorgen dat de verklaring aansluit bij jouw situatie en de eisen van externe partijen.
Wat vhm voor jou doet:
- Bepalen welk type accountantsverklaring passend en verplicht is voor jouw bedrijf
- Samenstellen van de jaarrekening op basis van actuele en volledige financiële gegevens
- Uitvoeren van beoordelingen en controles conform de geldende beroepsstandaarden
- Adviseren over de financiële verslaggeving bij groei, overnames of financieringsaanvragen
- Deponeren van de jaarrekening bij de Kamer van Koophandel via SBR
Met vestigingen in Epe, Veenendaal, Genemuiden en Almelo is vhm altijd dichtbij, fysiek of digitaal. De accountants denken proactief met je mee en spreken heldere taal, zodat jij precies weet waar je aan toe bent. Wil je weten welk type accountantsverklaring het beste past bij jouw onderneming? Neem contact op met vhm | accountants & belastingadviseurs voor een vrijblijvend gesprek.
Veelgestelde vragen
Hoe lang is een accountantsverklaring geldig?
Een accountantsverklaring heeft geen vaste vervaldatum, maar heeft betrekking op een specifiek boekjaar en de bijbehorende jaarrekening. In de praktijk wordt elk jaar een nieuwe verklaring opgesteld voor het afgesloten boekjaar. Externe partijen zoals banken of subsidieverstrekkers hanteren soms een eigen termijn waarbinnen de verklaring als actueel wordt beschouwd, doorgaans niet ouder dan twaalf maanden.
Kan ik overstappen van een samenstellingsverklaring naar een controleverklaring als mijn bedrijf groeit?
Ja, dat is zeker mogelijk en in veel gevallen zelfs noodzakelijk. Zodra je bedrijf twee van de drie wettelijke drempelwaarden overschrijdt — balanstotaal boven zes miljoen euro, omzet boven twaalf miljoen euro of meer dan vijftig medewerkers — ben je wettelijk verplicht over te stappen naar een controleverklaring. Het is verstandig om dit tijdig met je accountant te bespreken, zodat de administratie en interne processen al voldoen aan de strengere eisen van een volledige controle voordat de verplichting ingaat.
Wat is het verschil tussen een accountant (RA/AA) en een boekhouder als het gaat om het afgeven van verklaringen?
Alleen een registeraccountant (RA) of accountant-administratieconsulent (AA) die is ingeschreven bij de NBA (Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants) mag een beoordelings- of controleverklaring afgeven. Een samenstellingsverklaring mag onder bepaalde voorwaarden ook worden afgegeven door een gecertificeerde boekhouder, maar voor elk type verklaring met een hoger zekerheidsniveau is een RA of AA wettelijk vereist. Controleer altijd of jouw adviseur de juiste bevoegdheid heeft voor het type verklaring dat jij nodig hebt.
Wat moet ik aanleveren bij mijn accountant om een accountantsverklaring te laten opstellen?
Voor een samenstellingsverklaring levert u doorgaans de volledige administratie aan: bankafschriften, inkoopfacturen, verkoopfacturen, loonadministratie, een overzicht van vaste activa en eventuele contracten of leningsovereenkomsten. Voor een beoordelings- of controleverklaring heeft de accountant aanvullend toegang nodig tot interne processen, systemen en soms ook bevestigingen van derden, zoals debiteuren of de bank. Hoe vollediger en geordender de aangeleverde informatie, hoe efficiënter en kostenbesparend het traject verloopt.
Wat zijn de gemiddelde kosten van de verschillende soorten accountantsverklaringen?
De kosten variëren sterk afhankelijk van de omvang en complexiteit van de onderneming. Een samenstellingsverklaring voor een kleine bv is doorgaans het meest betaalbaar, terwijl een beoordelingsverklaring meer uren vergt en daarmee hogere kosten met zich meebrengt. Een volledige controleverklaring is het meest tijdsintensief en daarmee ook het kostbaarst. Vraag altijd een offerte op maat aan bij je accountant, zodat je een eerlijk beeld krijgt van de verwachte investering voor jouw specifieke situatie.
Wat gebeurt er als ik als mkb-ondernemer geen accountantsverklaring laat opstellen terwijl dat verplicht is?
Als een onderneming wettelijk verplicht is een controleverklaring te laten opstellen maar dit nalaat, kan dat serieuze gevolgen hebben. Denk aan boetes van de Kamer van Koophandel wegens het niet tijdig deponeren van een rechtsgeldige jaarrekening, maar ook aan aansprakelijkheidsrisico’s voor bestuurders bij faillissement. Bovendien kan het ontbreken van een verplichte verklaring leiden tot verlies van vertrouwen bij banken, investeerders en andere externe partijen. Twijfel je of jouw bedrijf onder de controleplicht valt? Raadpleeg dan zo snel mogelijk een accountant.
Kan een accountantsverklaring ook achteraf worden ingetrokken of gewijzigd?
Ja, in uitzonderlijke gevallen kan een accountant een eerder afgegeven verklaring intrekken, bijvoorbeeld als achteraf blijkt dat de financiële informatie waarop de verklaring was gebaseerd onjuist of onvolledig was. Dit is een ingrijpende maatregel met grote gevolgen voor de geloofwaardigheid van de onderneming en kan ook juridische consequenties hebben voor het bestuur. Het is dan ook essentieel om bij het aanleveren van informatie aan de accountant volledig transparant en nauwkeurig te zijn.
Gerelateerde artikelen
- Wat zijn de belangrijkste veranderingen in de Wtta-Wet vanaf 2027?
- Wat zijn de voordelen van werken bij een kantoor met meerdere vestigingen?
- Hoe werkt hybride werken bij een accountantskantoor in de praktijk?
- Heb je als eenmanszaak een balans?
- Welke administratie moet ik bijhouden als zzp'er?
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.