Wij zijn op zoek naar enthousiaste collega’s op alle vestigingen. Bekijk onze vacatures snel!

Hoe is een jaarrekening opgebouwd?

Team vhm | Accountants & Belastingadviseurs ·
Jaarverslag opengeslagen op een eikenhouten bureau met potlood en rekenmachine, warm natuurlijk licht, professionele kantooromgeving.

Een jaarrekening bestaat uit drie verplichte onderdelen: de balans, de winst-en-verliesrekening en de toelichting. Samen geven deze een volledig beeld van de financiële positie en prestaties van een onderneming over een bepaald boekjaar. Welke eisen gelden en hoe elk onderdeel werkt, lees je hieronder.

Welke onderdelen bevat een jaarrekening?

Een jaarrekening bevat altijd drie kernonderdelen: de balans, de winst-en-verliesrekening en de toelichting. Voor grotere ondernemingen geldt daarnaast de verplichting om een bestuursverslag op te stellen. Deze onderdelen samen vormen het wettelijk verplichte financiële overzicht dat bedrijven jaarlijks moeten opstellen.

De precieze eisen die aan een jaarrekening worden gesteld, hangen af van de grootte van de onderneming. Het Nederlandse recht onderscheidt vier bedrijfsklassen: micro, klein, middelgroot en groot. Hoe groter de onderneming, hoe uitgebreider de jaarrekening moet zijn en hoe meer informatie openbaar gemaakt moet worden. Een micro-onderneming kan volstaan met een sterk vereenvoudigde balans, terwijl een grote onderneming een volledig uitgewerkte jaarrekening met bestuursverslag en accountantsverklaring moet aanleveren.

Voor mkb-ondernemers is het goed om te weten dat de jaarrekening niet alleen een wettelijke verplichting is, maar ook een belangrijk sturingsinstrument. Actuele, betrouwbare cijfers vormen de basis voor strategische beslissingen, investeringen en het aantrekken van financiering.

Wat staat er op de balans van een jaarrekening?

De balans geeft op een specifiek moment, namelijk de laatste dag van het boekjaar, een overzicht van wat een onderneming bezit en wat zij schuldig is. De linkerkant toont de activa (bezittingen), de rechterkant de passiva (eigen vermogen en schulden). Beide kanten zijn altijd in evenwicht, vandaar de naam “balans”.

De activa bestaan uit vaste activa en vlottende activa. Onder vaste activa vallen bezittingen die langer dan een jaar meegaan, zoals machines, gebouwen, voertuigen en immateriële activa zoals patenten of goodwill. Vlottende activa zijn bezittingen die binnen een jaar worden omgezet in geld, zoals voorraden, debiteuren en liquide middelen.

De passiva laten zien hoe de bezittingen zijn gefinancierd. Het eigen vermogen bestaat uit het gestorte kapitaal en de opgebouwde reserves. Daarnaast staan op de passivazijde de langlopende schulden (zoals bankleningen met een looptijd van meer dan een jaar) en de kortlopende schulden (zoals crediteuren en belastingschulden).

De balans is daarmee een momentopname die laat zien hoe solide een onderneming er financieel voor staat. Banken, investeerders en andere stakeholders gebruiken de balans om de solvabiliteit en liquiditeit van een bedrijf te beoordelen.

Wat laat de winst-en-verliesrekening zien?

De winst-en-verliesrekening laat zien wat een onderneming gedurende het boekjaar heeft verdiend en uitgegeven, en wat het uiteindelijke resultaat is. Anders dan de balans is dit geen momentopname maar een overzicht over een gehele periode, doorgaans een kalenderjaar of een gebroken boekjaar.

De winst-en-verliesrekening begint met de omzet: de totale opbrengsten uit de bedrijfsactiviteiten. Daarvan worden de kosten afgetrokken, zoals:

  • Inkoopkosten en kostprijs van de omzet
  • Personeelskosten en salarissen
  • Afschrijvingen op vaste activa
  • Overige bedrijfskosten zoals huur, energie en marketing
  • Financieringslasten zoals rentekosten

Wat overblijft na aftrek van alle kosten is het bedrijfsresultaat. Na verwerking van belastingen ontstaat het nettoresultaat, ook wel de nettowinst of het nettoverlies. Dit bedrag wordt vervolgens verwerkt in het eigen vermogen op de balans, waardoor balans en winst-en-verliesrekening met elkaar in verbinding staan.

Voor ondernemers is de winst-en-verliesrekening een essentieel instrument om te zien waar geld wordt verdiend en waar het weglekt. Tussentijdse cijfers, gebaseerd op hetzelfde principe, geven gedurende het jaar al inzicht in de koers die het bedrijf vaart.

Waarvoor dient de toelichting in een jaarrekening?

De toelichting is het derde verplichte onderdeel van de jaarrekening en heeft als doel de cijfers op de balans en in de winst-en-verliesrekening te verklaren en te onderbouwen. Zonder toelichting zijn de financiële overzichten voor buitenstaanders vaak onvoldoende begrijpelijk.

In de toelichting worden onder andere de volgende zaken opgenomen:

  1. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling, hoe zijn bezittingen gewaardeerd en op welke manier is de winst berekend?
  2. Nadere specificaties van balansposten, een uitsplitsing van posten die op de balans samengevat zijn weergegeven
  3. Nadere toelichting op de winst-en-verliesrekening, uitleg bij bijzondere of eenmalige posten
  4. Niet uit de balans blijkende verplichtingen, zoals huurcontracten of garantieverplichtingen
  5. Informatie over verbonden partijen, transacties met aandeelhouders, bestuurders of gelieerde ondernemingen

De toelichting is dus de context bij de getallen. Een goed opgestelde toelichting vergroot de transparantie en het vertrouwen van financiers, aandeelhouders en andere betrokkenen in de financiële verslaglegging van een onderneming.

Wat is het verschil tussen een samengestelde en een gecontroleerde jaarrekening?

Het belangrijkste verschil tussen een samengestelde en een gecontroleerde jaarrekening is de mate van zekerheid die een accountant geeft over de juistheid van de financiële informatie. Bij een samengestelde jaarrekening stelt de accountant het document op op basis van door het bestuur aangeleverde gegevens, zonder deze inhoudelijk te verifiëren. Bij een gecontroleerde jaarrekening voert de accountant een uitgebreide controle uit en verklaart hij dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.

De samenstellingsverklaring

Een samenstellingsverklaring wordt afgegeven door een RA- of AA-accountant, of door een gecertificeerde boekhouder, na het samenstellen van de jaarrekening. De verklaring geeft aan dat de accountant het document heeft opgesteld op basis van de informatie van de onderneming, maar biedt geen zekerheid over de feitelijke juistheid van die informatie. Het bestuur van de onderneming blijft verantwoordelijk voor de volledigheid en juistheid van de aangeleverde gegevens. De meeste kleine en middelgrote bedrijven volstaan met een samenstellingsverklaring.

De controleverklaring

Een controleverklaring vereist een uitgebreide accountantscontrole waarbij de accountant de financiële gegevens actief verifieert en toetst. Na een positieve controle verklaart de accountant dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële positie en het resultaat van de onderneming. Een controleverklaring is wettelijk verplicht voor middelgrote en grote ondernemingen die aan bepaalde drempelwaarden voldoen. Voor kleinere bedrijven is een controle optioneel, maar kan wel worden gevraagd door banken of investeerders als extra zekerheid.

Tussen beide varianten bestaat ook nog de beoordelingsverklaring, waarbij de accountant beperkte zekerheid biedt op basis van minder uitgebreide werkzaamheden dan bij een volledige controle.

Wanneer moet een jaarrekening worden gedeponeerd?

Een jaarrekening moet in Nederland uiterlijk dertien maanden na het einde van het boekjaar worden gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel. Voor een boekjaar dat loopt van 1 januari tot en met 31 december moet de jaarrekening dus uiterlijk 31 januari van het jaar daarna zijn gedeponeerd. Vóór deponering moet de jaarrekening worden opgesteld, goedgekeurd door de aandeelhouders of leden en vastgesteld.

De meeste bedrijven zijn verplicht de jaarrekening digitaal te deponeren via Standard Business Reporting (SBR). Dit geldt al langere tijd voor micro- en kleinbedrijven (vanaf boekjaar 2016) en middelgrote bedrijven (vanaf boekjaar 2017). Grote ondernemingen zijn hier vanaf boekjaar 2025 ook toe verplicht. Let bij het deponeren altijd op het volgende:

  • Gebruik het juiste KVK-nummer, een fout nummer kan ertoe leiden dat de jaarrekening niet vindbaar is of dat een ander bedrijf niet kan deponeren
  • Controleer of er al een vastgestelde jaarrekening voor het betreffende boekjaar is ingediend
  • Zorg dat de gebruikte financiële software SBR ondersteunt en geen problemen heeft met speciale tekens

Te laat deponeren kan leiden tot bestuurdersaansprakelijkheid, met name bij een faillissement. In uitzonderlijke gevallen, zoals brand of inbeslagname van administratie, kan bij de minister ontheffing worden aangevraagd, maar dit zijn strikte uitzonderingen. Een faillissement op zich is geen geldige reden voor ontheffing.

Hoe vhm helpt met jouw jaarrekening

Een correcte, tijdige en informatieve jaarrekening opstellen vraagt meer dan alleen het invullen van cijfers. vhm ontzorgt mkb-ondernemers en DGA’s door de volledige accountancydienstverlening uit handen te nemen, van de dagelijkse financiële administratie tot het samenstellen en controleren van de jaarrekening.

Wat vhm | accountants & belastingadviseurs voor jou doet:

  • Samenstellen en controleren van de jaarrekening, afgestemd op de bedrijfsklasse van jouw onderneming
  • Deponering bij de Kamer van Koophandel via SBR, zodat je aan alle wettelijke verplichtingen voldoet
  • Tussentijdse cijfers en prognoses zodat je gedurende het jaar actueel inzicht houdt
  • Proactief advies bij investeringen, financieringen, overnames en wijziging van de ondernemingsvorm
  • Persoonlijk aanspreekpunt bij een van de vestigingen in Epe, Veenendaal, Genemuiden of Almelo

Wil je weten hoe vhm | accountants & belastingadviseurs jouw jaarrekening aanpakt en welke mogelijkheden er zijn voor jouw specifieke situatie? Neem contact op en bespreek het vrijblijvend met een van de accountants.

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er als ik mijn jaarrekening te laat deponeer bij de KVK?

Te laat deponeren kan ernstige gevolgen hebben, met name bij een faillissement. In dat geval kan de curator de bestuurders persoonlijk aansprakelijk stellen voor de schulden van de onderneming, omdat het niet tijdig deponeren wordt gezien als een teken van onbehoorlijk bestuur. Buiten faillissementssituaties riskeert de onderneming ook een boete van de KVK. Het is daarom verstandig om ruim voor de deadline van dertien maanden na het boekjaar te beginnen met het opstellen en laten vaststellen van de jaarrekening.

Moet ik als eenmanszaak of VOF ook een jaarrekening opstellen?

Eenmanszaken en VOF’s zijn wettelijk niet verplicht om een jaarrekening te deponeren bij de KVK, in tegenstelling tot BV’s en NV’s. Toch is het ook voor deze rechtsvormen sterk aan te raden om een jaarrekening of vergelijkbaar financieel overzicht op te stellen, omdat banken, financiers en zakelijke partners hier vaak om vragen. Bovendien biedt een gestructureerd financieel overzicht waardevolle inzichten voor de bedrijfsvoering en de belastingaangifte.

Hoe weet ik in welke bedrijfsklasse mijn onderneming valt?

De bedrijfsklasse wordt bepaald op basis van drie criteria: de balanstotaal, de netto-omzet en het gemiddeld aantal werknemers. Een onderneming wordt ingedeeld in een klasse als zij gedurende twee opeenvolgende boekjaren aan minimaal twee van de drie drempelwaarden voldoet. Micro-ondernemingen hebben bijvoorbeeld een balanstotaal van maximaal €450.000 en een netto-omzet van maximaal €900.000. Een accountant kan je snel helpen bepalen in welke klasse jouw onderneming valt en welke verplichtingen daarbij horen.

Kan ik mijn jaarrekening zelf opstellen zonder accountant?

Technisch gezien mag het bestuur van een onderneming de jaarrekening zelf opstellen, maar in de praktijk is dit voor de meeste mkb-ondernemers geen verstandige keuze. Een jaarrekening moet voldoen aan strikte wettelijke eisen (Boek 2 BW en de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving), en fouten kunnen leiden tot onjuiste belastingaangiften, bestuurdersaansprakelijkheid of verlies van vertrouwen bij financiers. Bovendien is voor de deponering via SBR specifieke software en kennis vereist. Een accountant of gecertificeerde boekhouder zorgt niet alleen voor een correcte jaarrekening, maar signaleert ook kansen en risico’s in jouw financiële situatie.

Wat is het verschil tussen de vaststelling en de deponering van de jaarrekening?

Vaststelling en deponering zijn twee afzonderlijke stappen in het proces. De vaststelling is een intern besluit waarbij de aandeelhouders of leden de jaarrekening officieel goedkeuren en accorderen; dit moet doorgaans binnen acht maanden na het einde van het boekjaar plaatsvinden. Deponering is de daaropvolgende stap waarbij de vastgestelde jaarrekening openbaar wordt gemaakt via indiening bij de KVK, uiterlijk dertien maanden na het einde van het boekjaar. Wordt een jaarrekening gedeponeerd vóór vaststelling, dan moet dit expliciet worden vermeld en dient de vastgestelde versie later alsnog te worden gedeponeerd.

Wanneer is een controleverklaring verplicht en wanneer is een samenstellingsverklaring voldoende?

Een controleverklaring is wettelijk verplicht voor middelgrote en grote ondernemingen die aan de bijbehorende drempelwaarden voldoen. Voor kleine en micro-ondernemingen is een samenstellingsverklaring in de meeste gevallen voldoende om aan de wettelijke verplichtingen te voldoen. Let er echter op dat externe partijen zoals banken, investeerders of aanbestedende diensten soms een controleverklaring of beoordelingsverklaring eisen, ook als dit wettelijk niet verplicht is. Het is daarom verstandig om vooraf te checken welke eisen jouw financiers of zakenpartners stellen.

Hoe gebruik ik mijn jaarrekening als sturingsinstrument voor mijn bedrijf?

Een jaarrekening is meer dan een wettelijke formaliteit: de cijfers vormen een waardevolle spiegel van de financiële gezondheid van je onderneming. Door de winst-en-verliesrekening te analyseren, zie je precies welke kostenposten relatief hoog zijn en waar ruimte zit voor verbetering. De balans geeft inzicht in je solvabiliteit en liquiditeit, wat essentieel is bij het aanvragen van een lening of het doen van een investering. Combineer de jaarrekening met tussentijdse cijfers en prognoses voor een continu actueel beeld, zodat je gedurende het jaar tijdig kunt bijsturen in plaats van achteraf te constateren wat er mis is gegaan.

Gerelateerde artikelen

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.