Wij zijn op zoek naar enthousiaste collega’s op alle vestigingen. Bekijk onze vacatures snel!

Hoe kun je zien of een bedrijf financieel gezond is?

Team vhm | Accountants & Belastingadviseurs ·
Eikenhouten bureau met opengeslagen jaarverslag, rekenmachine, potlood en groene plant in warm ochtendlicht.

Of een bedrijf financieel gezond is, zie je het duidelijkst aan drie kerncijfers: de solvabiliteit, de liquiditeit en de cashflow. Samen laten ze zien of een onderneming haar schulden kan dragen, haar rekeningen op tijd kan betalen en of er echt geld binnenkomt. Voor mkb-ondernemers zijn dit de fundamenten waarop strategische beslissingen rusten. Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over financiële gezondheid, stap voor stap.

Welke cijfers zeggen het meest over de financiële gezondheid?

De drie meest veelzeggende cijfers zijn de solvabiliteitsratio, de current ratio (liquiditeit) en de operationele cashflow. Deze drie kengetallen geven samen een betrouwbaar beeld van de financiële gezondheid van een bedrijf: of het schuldvrij kan overleven, zijn kortlopende verplichtingen kan nakomen en daadwerkelijk geld genereert uit zijn activiteiten.

Naast deze drie zijn er aanvullende indicatoren die waardevolle context bieden:

  • Brutomarge, het percentage van de omzet dat overblijft na aftrek van de directe kosten. Een dalende brutomarge wijst op stijgende inkoopkosten of prijsdruk.
  • Nettowinstmarge, wat er van elke euro omzet netto overblijft na alle kosten en belastingen.
  • Debiteurentermijn, hoe lang het gemiddeld duurt voordat klanten betalen. Een lange termijn drukt de liquiditeit.
  • Return on equity (ROE), het rendement op het eigen vermogen, een maatstaf voor hoe efficiënt het bedrijf werkt met het beschikbare kapitaal.

Al deze cijfers zijn terug te vinden in de jaarrekening van een bedrijf. De jaarrekening bestaat uit een balans, een winst- en verliesrekening en een kasstroomoverzicht. Wie deze drie documenten goed leest, heeft een compleet beeld van de financiële positie van een onderneming.

Wat is een gezonde solvabiliteit voor een mkb-bedrijf?

Een gezonde solvabiliteit voor een mkb-bedrijf ligt doorgaans tussen de 25% en 40%. Dit betekent dat minimaal een kwart van het balanstotaal gefinancierd wordt met eigen vermogen. Hoe hoger dit percentage, hoe beter een bedrijf bestand is tegen tegenslagen zoals een omzetdaling of een onverwachte grote uitgave.

De solvabiliteitsratio bereken je als volgt:

  1. Bepaal het eigen vermogen uit de balans (activa minus schulden).
  2. Bepaal het balanstotaal (alle bezittingen samen).
  3. Deel het eigen vermogen door het balanstotaal en vermenigvuldig met 100.

Een solvabiliteit onder de 20% wordt door banken en financiers doorgaans als risicovol beschouwd. Dat wil niet zeggen dat een bedrijf dan direct in de problemen zit, maar het verkrijgen van extra financiering wordt lastiger en duurder. Sectoren met stabiele, voorspelbare inkomsten kunnen soms met een lagere solvabiliteit toe dan bedrijven in cyclische sectoren zoals de bouw of de handel.

Hoe lees je de liquiditeit af uit een jaarrekening?

De liquiditeit lees je af uit de balans in de jaarrekening door de vlottende activa te vergelijken met de kortlopende schulden. De meest gebruikte maatstaf is de current ratio: vlottende activa gedeeld door kortlopende schulden. Een uitkomst van 1,5 of hoger geldt als gezond; een waarde onder de 1 betekent dat een bedrijf zijn kortetermijnverplichtingen niet kan dekken met beschikbare middelen.

Binnen de liquiditeitsanalyse zijn er twee veelgebruikte ratio’s:

  • Current ratio, vlottende activa (kas, voorraden, debiteuren) gedeeld door kortlopende schulden. Geeft een breed beeld van de kortetermijnsolvabiliteit.
  • Quick ratio, dezelfde berekening, maar zonder voorraden. Voorraden zijn immers niet altijd snel om te zetten in geld. Een quick ratio boven de 1 is een sterk signaal.

Let bij het lezen van de jaarrekening ook op de omvang van de debiteuren. Als de debiteurenpost hoog is ten opzichte van de omzet, kan het zijn dat klanten traag betalen. Dat drukt de liquiditeit in de praktijk, ook al ziet de balans er op papier gezond uit.

Wat verraadt de cashflow over de gezondheid van een bedrijf?

De cashflow onthult of een bedrijf daadwerkelijk geld verdient met zijn activiteiten, los van boekhoudkundige winst. Een bedrijf kan op papier winst maken terwijl het toch krap bij kas zit, bijvoorbeeld doordat klanten laat betalen of voorraden hoog zijn. Een positieve operationele cashflow is daarom een van de betrouwbaarste signalen van financiële gezondheid.

Het kasstroomoverzicht in de jaarrekening is opgedeeld in drie onderdelen:

  • Operationele kasstroom, het geld dat het bedrijf genereert uit zijn dagelijkse activiteiten. Dit is de meest kritische indicator.
  • Investeringskasstroom, geldstromen door aankoop of verkoop van activa zoals machines of gebouwen. Een negatieve investeringskasstroom hoeft geen probleem te zijn; het kan juist duiden op groei.
  • Financieringskasstroom, geldstromen door leningen, aflossingen of uitkeringen aan aandeelhouders.

Een bedrijf dat structureel een negatieve operationele kasstroom heeft, is afhankelijk van externe financiering om te blijven draaien. Dat is een serieus waarschuwingssignaal, ook als de winst- en verliesrekening een positief resultaat laat zien.

Wanneer is de schuldpositie van een bedrijf zorgwekkend?

De schuldpositie van een bedrijf wordt zorgwekkend wanneer de schulden structureel hoger zijn dan het eigen vermogen, de rentelasten een groot deel van de operationele winst opslorpen, of wanneer kortlopende schulden worden gebruikt om langlopende investeringen te financieren. Dit zijn signalen dat het bedrijf financieel kwetsbaar is en weinig ruimte heeft om tegenvallers op te vangen.

Een handige maatstaf is de debt-to-equity ratio: het totaal aan schulden gedeeld door het eigen vermogen. Een ratio boven de 2 betekent dat het bedrijf meer dan twee keer zo veel schulden heeft als eigen vermogen. In kapitaalintensieve sectoren is dat soms gangbaar, maar voor de meeste mkb-bedrijven is dit een reden om kritisch te kijken naar de financieringsstructuur.

Daarnaast is het zinvol om te kijken naar de interest coverage ratio: de operationele winst gedeeld door de rentelasten. Scoort een bedrijf hier lager dan 1,5, dan is er onvoldoende buffer om de rente te betalen bij een kleine omzetdaling. Banken hanteren dit soort ratio’s ook bij het beoordelen van kredietaanvragen.

Waar vind je betrouwbare financiële informatie over een bedrijf?

Betrouwbare financiële informatie over een bedrijf vind je in de eerste plaats bij de Kamer van Koophandel (KVK). Bedrijven die verplicht zijn een jaarrekening te deponeren, leggen deze openbaar vast in het Handelsregister. Via kvk.nl zijn gepubliceerde jaarrekeningen in te zien of op te vragen, vaak tegen een kleine vergoeding.

Andere betrouwbare bronnen zijn:

  • Het Handelsregister, voor basisgegevens, structuurwijzigingen en gedeponeerde jaarrekeningen.
  • Creditsafe of Dun & Bradstreet, commerciële databedrijven die kredietrapportages samenstellen op basis van openbare en aanvullende bronnen.
  • De jaarrekening zelf, bij grotere bedrijven is die soms uitgebreider dan het wettelijk minimum en bevat ze een toelichting van de directie.
  • Branchebenchmarks, vergelijkingsdata per sector, beschikbaar via brancheorganisaties of via een accountant die benchmarkanalyses uitvoert.

Houd er rekening mee dat gedeponeerde jaarrekeningen doorgaans pas maanden na het boekjaar beschikbaar zijn. Voor een actueel beeld van een bedrijf waarmee je zaken doet of dat je wilt overnemen, is aanvullend onderzoek vrijwel altijd nodig.

Hoe vhm helpt bij inzicht in financiële gezondheid

Weten hoe je de financiële gezondheid van je eigen bedrijf beoordeelt, is één ding. Maar actief sturen op die gezondheid is een ander verhaal. vhm helpt mkb-ondernemers om niet alleen de juiste cijfers boven tafel te krijgen, maar er ook echt iets mee te doen.

Als betrokken accountants- en adviespartner biedt vhm | accountants & belastingadviseurs onder andere:

  • Het samenstellen en controleren van de jaarrekening, zodat je altijd een actueel en betrouwbaar financieel beeld hebt
  • Tussentijdse cijfers en prognoses, waarmee je gedurende het jaar kunt bijsturen in plaats van achteraf te reageren
  • Benchmarkanalyses die laten zien hoe jouw bedrijf presteert ten opzichte van branchegenoten
  • Advies over solvabiliteit, financieringsstructuur en investeringen, afgestemd op jouw specifieke situatie
  • Begeleiding bij overnames, fusies en waardebepalingen waarbij financiële gezondheid een sleutelrol speelt

Met vestigingen in Epe, Veenendaal, Genemuiden en Almelo is vhm | accountants & belastingadviseurs altijd snel in de buurt. Wil je weten wat de cijfers van jouw bedrijf écht zeggen? Neem contact op en bespreek het vrijblijvend met een van de adviseurs.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik de financiële kengetallen van mijn bedrijf controleren?

Voor een gezond financieel beheer is het aan te raden om je belangrijkste kengetallen minimaal elk kwartaal te bekijken, maar bij voorkeur maandelijks. Tussentijdse cijfers, zoals een maandelijkse of kwartaalrapportage, geven je de mogelijkheid om tijdig bij te sturen in plaats van te wachten op de jaarrekening. Zeker in groeifasen of economisch onzekere periodes is frequente monitoring essentieel om onaangename verrassingen te voorkomen.

Wat zijn de meest voorkomende fouten die mkb-ondernemers maken bij het beoordelen van hun financiële gezondheid?

Een veelgemaakte fout is het verwarren van winst met cashflow: een bedrijf kan winstgevend lijken op papier, terwijl er in de praktijk nauwelijks geld beschikbaar is. Andere veelvoorkomende fouten zijn het negeren van de debiteurentermijn, het niet vergelijken van de eigen cijfers met branchebenchmarks, en het uitsluitend focussen op één kengetal in plaats van de drie kerncijfers samen te analyseren. Een volledig beeld ontstaat pas wanneer solvabiliteit, liquiditeit én cashflow in samenhang worden bekeken.

Hoe kan ik de liquiditeit van mijn bedrijf verbeteren als de current ratio te laag is?

Er zijn meerdere concrete stappen die je kunt zetten: verkorting van de debiteurentermijn door actievere debiteurenbewaking of het aanbieden van betalingskortingen, het onderhandelen over langere betaaltermijnen bij leveranciers, en het afbouwen van onnodige voorraden. Daarnaast kan een rekening-courantkrediet bij de bank als buffer dienen voor tijdelijke liquiditeitstekorten. Het is echter verstandiger om structurele oorzaken aan te pakken dan alleen symptomen te bestrijden met kortetermijnoplossingen.

Wat is het verschil tussen solvabiliteit en liquiditeit, en waarom zijn beide belangrijk?

Solvabiliteit gaat over de lange termijn: kan een bedrijf al zijn schulden terugbetalen als het morgen zou stoppen? Liquiditeit gaat over de korte termijn: kan een bedrijf zijn rekeningen de komende weken en maanden betalen? Een bedrijf kan solvabel zijn maar toch liquiditeitsproblemen hebben, bijvoorbeeld doordat veel vermogen vastzit in machines of voorraden. Beide ratio’s zijn daarom onmisbaar: solvabiliteit geeft veerkracht op de lange termijn, liquiditeit bepaalt of een bedrijf de dagelijkse operatie draaiende kan houden.

Moet ik als kleine ondernemer ook een kasstroomoverzicht bijhouden als ik dat niet wettelijk verplicht ben?

Absoluut, ook al ben je niet wettelijk verplicht een kasstroomoverzicht op te stellen. Voor kleine ondernemers is inzicht in de geldstromen zelfs extra waardevol, omdat er minder financiële buffer is om tegenvallers op te vangen. Een eenvoudig kasstroomoverzicht, of zelfs een maandelijks bijgehouden kasplanning in een spreadsheet, helpt je om te anticiperen op periodes met minder inkomsten of grote uitgaven. Veel boekhoudprogramma’s genereren dit overzicht automatisch op basis van je administratie.

Hoe interpreteer ik de financiële gezondheid van een bedrijf dat ik wil overnemen of waarmee ik wil samenwerken?

Begin met het opvragen van de jaarrekeningen van de afgelopen drie jaar via de KVK, zodat je trends kunt herkennen in plaats van alleen een momentopname te zien. Let specifiek op de ontwikkeling van de operationele cashflow, de schuldpositie en de debiteurentermijn over meerdere jaren. Bij een overname is professionele begeleiding door een accountant of adviseur sterk aan te raden, omdat gepubliceerde jaarrekeningen soms een vereenvoudigde versie zijn en aanvullend boekenonderzoek (due diligence) nodig is om een volledig en betrouwbaar beeld te krijgen.

Vanaf welk moment moet ik me zorgen maken en professioneel advies inwinnen over de financiële gezondheid van mijn bedrijf?

Er zijn een aantal concrete signalen waarbij professioneel advies geen luxe maar een noodzaak is: een dalende current ratio richting de 1, een solvabiliteit onder de 20%, een structureel negatieve operationele cashflow, of groeiende moeite om leveranciers en de Belastingdienst op tijd te betalen. Maar ook bij positieve ontwikkelingen, zoals een snelle groei of een geplande overname, is tijdig advies waardevol om de financiële structuur gezond te houden. Hoe eerder je een adviseur betrekt, hoe meer handelingsruimte je hebt.

Gerelateerde artikelen

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.