Een samenstellingsverklaring voor een stichting is een verklaring die een registeraccountant of accountant-administratieconsulent afgeeft nadat hij de jaarrekening heeft samengesteld op basis van door het bestuur aangeleverde informatie. De accountant controleert de cijfers hierbij niet inhoudelijk, maar verwerkt ze tot een overzichtelijke jaarrekening en verklaart dat hij die werkzaamheden heeft uitgevoerd. Voor veel stichtingen is zo’n verklaring verplicht of sterk aan te raden, afhankelijk van de omvang en de financieringsbronnen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de samenstellingsverklaring voor stichtingen.
Welke stichtingen zijn verplicht een samenstellingsverklaring te laten opstellen?
Niet elke stichting is wettelijk verplicht een samenstellingsverklaring te laten opstellen. De verplichting hangt af van de omzet, de financieringsbronnen en eventuele eisen van subsidieverstrekkers of andere externe partijen. Stichtingen met een jaaromzet van minder dan 7,5 miljoen euro in twee opeenvolgende boekjaren hoeven hun jaarrekening in principe niet bij de KvK te deponeren.
Toch zijn er situaties waarin een samenstellingsverklaring in de praktijk onvermijdelijk is:
- Subsidieverstrekkers stellen regelmatig als voorwaarde dat de jaarrekening is voorzien van een accountantsverklaring, ook als de stichting klein is.
- Fondsen en donateurs vragen om een samenstellingsverklaring als bewijs van financiële betrouwbaarheid voordat zij een bijdrage verlenen.
- Stichtingen met een ANBI-status zijn verplicht hun financiën transparant te maken; een samenstellingsverklaring ondersteunt die transparantieverplichting.
- Stichtingen met een onderneming die een jaaromzet van minimaal 7,5 miljoen euro in twee opeenvolgende boekjaren haalt, zijn wettelijk verplicht een jaarrekening op te maken en te deponeren.
- Statuten of overeenkomsten kunnen intern een verplichting opleggen, ongeacht de wettelijke drempel.
Kortom: ook als de wet geen directe verplichting oplegt, is een samenstellingsverklaring voor stichtingen in de meeste gevallen een praktische noodzaak om het vertrouwen van externe partijen te winnen en te behouden.
Wat is het verschil tussen een samenstellingsverklaring, een beoordelingsverklaring en een controleverklaring?
Het verschil zit in de mate van zekerheid die de accountant geeft. Bij een samenstellingsverklaring stelt de accountant de jaarrekening samen op basis van aangeleverde gegevens zonder inhoudelijke controle. Bij een beoordelingsverklaring voert hij beperkt onderzoek uit. Bij een controleverklaring controleert hij de jaarrekening grondig en geeft hij een hoge mate van zekerheid over de juistheid ervan.
Concreet ziet het onderscheid er als volgt uit:
- Samenstellingsverklaring: De accountant ordent en verwerkt de financiële gegevens van de stichting tot een jaarrekening. Hij signaleert onjuistheden als die hem opvallen, maar voert geen gerichte controle uit. Dit is de lichtste vorm van accountantsbetrokkenheid en daarmee doorgaans de meest kostenefficiënte optie voor kleinere stichtingen.
- Beoordelingsverklaring: De accountant voert aanvullende werkzaamheden uit, zoals het stellen van gerichte vragen en het uitvoeren van analytisch onderzoek. Hij geeft een beperkte mate van zekerheid: er zijn hem geen zaken gebleken die erop wijzen dat de jaarrekening onjuist is.
- Controleverklaring: De accountant controleert de jaarrekening uitgebreid aan de hand van bewijsstukken, steekproeven en systeemanalyses. Hij geeft een hoge mate van zekerheid en is verplicht voor grotere rechtspersonen of wanneer wet- en regelgeving dit voorschrijft.
Voor de meeste stichtingen is de samenstellingsverklaring de juiste keuze. Alleen wanneer subsidieverstrekkers, toezichthouders of de eigen statuten een hogere zekerheid vereisen, is een beoordelings- of controleverklaring aan de orde.
Hoe verloopt het proces van het opstellen van een samenstellingsverklaring?
Het proces van het opstellen van een samenstellingsverklaring voor een stichting verloopt in een aantal vaste stappen. De accountant werkt hierbij nauw samen met het bestuur van de stichting, dat verantwoordelijk blijft voor de volledigheid en juistheid van de aangeleverde informatie.
Globaal ziet het traject er zo uit:
- Aanleveren van financiële gegevens: Het bestuur levert de administratie aan: bankafschriften, grootboek, facturen, loongegevens en overige relevante stukken over het boekjaar.
- Verwerking door de accountant: De accountant verwerkt de gegevens tot een volledige jaarrekening, inclusief balans, resultatenrekening en toelichting.
- Signalering van onvolkomenheden: Vallen de accountant tijdens zijn werkzaamheden onjuistheden of onvolledige informatie op, dan bespreekt hij dit met het bestuur en verzoekt hij om aanvulling of correctie.
- Opstellen van de verklaring: Na afronding stelt de accountant de samenstellingsverklaring op. Daarin beschrijft hij zijn werkzaamheden en geeft hij aan dat de jaarrekening is samengesteld op basis van de aangeleverde informatie.
- Vaststelling door het bestuur: Het bestuur stelt de jaarrekening vast en ondertekent deze. De samenstellingsverklaring wordt als bijlage opgenomen.
De doorlooptijd hangt af van de volledigheid van de aangeleverde administratie. Een overzichtelijke en actuele boekhouding versnelt het proces aanzienlijk.
Wat zijn de kosten van een samenstellingsverklaring voor een stichting?
De kosten van een samenstellingsverklaring voor een stichting variëren en zijn afhankelijk van de omvang van de stichting, de complexiteit van de administratie en de hoeveelheid werk die de accountant moet verrichten. Er is geen vaste wettelijke tariefstelling; accountantskantoren hanteren eigen uurtarieven en werken soms met vaste prijsafspraken.
Factoren die de kosten beïnvloeden zijn onder andere:
- Het aantal transacties en de complexiteit van de financiële administratie
- De kwaliteit en volledigheid van de aangeleverde boekhouding
- Of de stichting meerdere projecten of subsidiestromen heeft die apart inzichtelijk moeten zijn
- Of er aanvullende werkzaamheden nodig zijn, zoals het opstellen van een toelichting of het corrigeren van de administratie
Voor kleine stichtingen met een eenvoudige administratie liggen de kosten doorgaans een stuk lager dan voor stichtingen met een omvangrijke activiteitenportefeuille. Het loont om vooraf duidelijke afspraken te maken over de scope van de werkzaamheden, zodat u niet voor verrassingen komt te staan. Een accountant inschakelen die de stichting al kent, werkt bovendien efficiënter en daarmee kostenbesparend.
Wat gebeurt er als een stichting geen samenstellingsverklaring heeft maar die wel nodig heeft?
Als een stichting verplicht is een samenstellingsverklaring te hebben maar die niet kan overleggen, kan dat directe en serieuze gevolgen hebben. De meest voorkomende consequentie is dat subsidieverstrekkers of fondsen de financiering intrekken, opschorten of weigeren te verlengen. Zonder accountantsverklaring is financiële verantwoording naar externe partijen immers niet aantoonbaar onderbouwd.
Verdere mogelijke gevolgen zijn:
- Verlies van ANBI-status: De Belastingdienst kan de ANBI-status intrekken als een stichting niet voldoet aan de transparantie- en verantwoordingseisen, wat directe fiscale gevolgen heeft voor donateurs en de stichting zelf.
- Reputatieschade: Donateurs, samenwerkingspartners en de achterban kunnen het vertrouwen in de stichting verliezen als de financiële verantwoording niet op orde is.
- Bestuurdersaansprakelijkheid: In ernstige gevallen, bijvoorbeeld bij wanbeheer of fraude die niet tijdig gesignaleerd werd, kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor schade die het gevolg is van ontoereikende financiële controle.
- Problemen bij subsidieafrekening: Subsidieverstrekkers kunnen terugvordering eisen als bij een eindcontrole blijkt dat de financiële verantwoording niet voldoet aan de gestelde eisen.
Het is dan ook verstandig om tijdig te toetsen welke eisen gelden voor uw stichting, zowel wettelijk als contractueel. Twijfelt u? Raadpleeg dan een accountant die vertrouwd is met de specifieke regelgeving voor stichtingen en non-profitorganisaties.
Hoe vhm uw stichting helpt met de samenstellingsverklaring
vhm ondersteunt stichtingen bij het volledig en correct opstellen van de jaarrekening en de bijbehorende samenstellingsverklaring. De accountants van vhm kennen de specifieke eisen die subsidieverstrekkers, fondsen en de Belastingdienst stellen en zorgen ervoor dat uw financiële verantwoording altijd op orde is.
Wat vhm voor uw stichting doet:
- Verwerking van de financiële administratie tot een volledige, overzichtelijke jaarrekening
- Opstellen van de samenstellingsverklaring conform de geldende beroepsregels
- Proactief signaleren van aandachtspunten in de administratie of financiële structuur
- Advies over ANBI-verplichtingen, subsidievoorwaarden en financiële transparantie
- Heldere communicatie in begrijpelijke taal, zonder onnodig jargon
Met vestigingen in Epe, Veenendaal, Genemuiden en Almelo is vhm altijd dichtbij, zowel fysiek als digitaal. Wilt u weten wat vhm | accountants & belastingadviseurs voor uw stichting kan betekenen? Neem dan contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Veelgestelde vragen
Kan een stichting de jaarrekening ook zelf samenstellen zonder accountant?
Een stichting mag de jaarrekening in principe zelf opstellen, maar zonder accountant ontbreekt de officiële samenstellingsverklaring. Die verklaring is juist wat subsidieverstrekkers, fondsen en de Belastingdienst vragen als bewijs van betrouwbare financiële verantwoording. In de praktijk is zelf samenstellen zonder accountantsbetrokkenheid dan ook zelden een werkbare optie voor stichtingen die afhankelijk zijn van externe financiering.
Hoe lang is een samenstellingsverklaring geldig?
Een samenstellingsverklaring heeft betrekking op één specifiek boekjaar en is dus niet overdraagbaar naar volgende jaren. Elk jaar dient opnieuw een verklaring te worden opgesteld op basis van de financiële gegevens van dat boekjaar. Subsidieverstrekkers en fondsen vragen doorgaans jaarlijks een actuele verklaring aan als onderdeel van de financiële verantwoording.
Wat moet een stichting aanleveren om het proces zo soepel mogelijk te laten verlopen?
Een volledige en overzichtelijke administratie is de belangrijkste sleutel tot een vlot proces. Denk aan een bijgewerkt grootboek, alle bankafschriften over het boekjaar, inkomende en uitgaande facturen, loongegevens en eventuele subsidieovereenkomsten of projectadministraties. Hoe completer en actueler de aangeleverde stukken zijn, hoe minder tijd de accountant nodig heeft en hoe lager de uiteindelijke kosten uitvallen.
Wat is het verschil tussen een samenstellingsverklaring voor een stichting en voor een reguliere onderneming?
De technische werkzaamheden van de accountant zijn grotendeels vergelijkbaar, maar de inhoud en context van de jaarrekening verschillen. Bij een stichting ligt de nadruk op de besteding van middelen conform de doelstelling, ANBI-verplichtingen en subsidievoorwaarden, terwijl bij een onderneming winstgevendheid en continuïteit centraler staan. Een accountant met ervaring in de non-profitsector begrijpt deze nuances en zorgt ervoor dat de jaarrekening aansluit bij de specifieke eisen die aan stichtingen worden gesteld.
Kan een samenstellingsverklaring ook tussentijds worden afgegeven, bijvoorbeeld bij een subsidieaanvraag?
Een samenstellingsverklaring heeft altijd betrekking op een afgesloten boekjaar en kan niet tussentijds worden afgegeven voor een lopend jaar. Voor tussentijdse subsidieaanvragen kan een accountant wel een tussentijdse rapportage of een overzicht van de financiële stand van zaken opstellen, maar dat is een ander type document zonder dezelfde formele status als een samenstellingsverklaring. Bespreek uw specifieke behoefte altijd vooraf met uw accountant, zodat het juiste document wordt opgesteld.
Wat zijn veelgemaakte fouten door stichtingen bij het aanleveren van de administratie?
Een veelvoorkomende fout is het niet gescheiden bijhouden van projectadministraties, waardoor subsidiestromen en algemene middelen door elkaar lopen en moeilijk te verantwoorden zijn. Daarnaast leveren stichtingen regelmatig onvolledige bankafschriften of ontbrekende facturen aan, wat de doorlooptijd van het proces verlengt en extra kosten met zich meebrengt. Tot slot wordt de administratie soms pas laat in het jaar bijgewerkt, terwijl een actuele boekhouding gedurende het hele jaar het samenstellingsproces aanzienlijk versnelt.
Moet de samenstellingsverklaring gepubliceerd worden en zo ja, waar?
Stichtingen met een ANBI-status zijn verplicht hun financiële gegevens openbaar te maken, doorgaans via de eigen website. De samenstellingsverklaring maakt in dat geval deel uit van de te publiceren jaarrekening. Grotere stichtingen die wettelijk verplicht zijn hun jaarrekening te deponeren, doen dit bij de Kamer van Koophandel. Voor kleinere stichtingen zonder publicatieplicht geldt dat de verklaring primair bedoeld is voor interne verantwoording en voor het overleggen aan subsidieverstrekkers of fondsen op verzoek.
Gerelateerde artikelen
- Wat kost een goede boekhouder per maand?
- Wat voor opleiding heb je nodig voor accountant?
- Kan AI je boekhouding doen?
- Wat verdien je als accountant?
- Wat moet er op de winst- en verliesrekening?
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.