Een gecontroleerde jaarrekening verschilt fundamenteel van een samengestelde jaarrekening in de mate van zekerheid die de accountant verstrekt. Bij een controle geeft de accountant een oordeel over de getrouwheid van de cijfers na uitgebreid onderzoek. Bij een samenstelling stelt de accountant de jaarrekening op aan de hand van door de ondernemer aangeleverde gegevens, zonder die gegevens inhoudelijk te verifiëren. Welke variant verplicht of passend is, hangt af van de omvang en rechtsvorm van je onderneming. De secties hieronder beantwoorden de meest gestelde vragen over dit onderwerp.
Wanneer ben je als ondernemer verplicht tot een gecontroleerde jaarrekening?
Een wettelijke controleplicht geldt voor ondernemingen die twee opeenvolgende jaren voldoen aan minimaal twee van de drie drempelwaarden voor middelgrote of grote rechtspersonen: een balanstotaal van meer dan zes miljoen euro, een netto-omzet van meer dan twaalf miljoen euro, of meer dan vijftig medewerkers in dienst. Voldoet je onderneming aan deze criteria, dan ben je verplicht een registeraccountant (RA) of accountant-administratieconsulent (AA) een controleopdracht te geven.
Naast de omvangsdrempels zijn er situaties waarbij de verplichting losstaat van bedrijfsgrootte. Denk aan ondernemingen die subsidies ontvangen boven een bepaald bedrag, coöperaties, toegelaten instellingen volkshuisvesting en organisaties waarbij statuten of financiers een controle eisen. Ook banken stellen bij kredietverstrekking soms als voorwaarde dat de jaarrekening gecontroleerd is.
Valt je bedrijf in de categorie micro of klein, dan geldt in principe geen wettelijke controleplicht. De meeste mkb-bedrijven met minder dan vijftig medewerkers en beperkte balanstotalen en omzet zijn dus niet verplicht een volledige accountantscontrole te laten uitvoeren.
Wat houdt een samengestelde jaarrekening precies in?
Een samengestelde jaarrekening is een jaarrekening die een accountant opstelt op basis van de financiële gegevens die de ondernemer aanlevert. De accountant geeft hierbij geen oordeel over de juistheid van die gegevens, maar zorgt wel dat de jaarrekening voldoet aan de geldende wet- en regelgeving en de normen voor financiële verslaggeving. Het resultaat is een samenstellingsverklaring, geen controleverklaring.
Bij een samenstelling voert de accountant geen controle uit op de onderliggende transacties, saldi of interne processen. De verantwoordelijkheid voor de volledigheid en juistheid van de aangeleverde informatie ligt bij de ondernemer zelf. De accountant stelt de jaarrekening professioneel op, signaleert eventuele inconsistenties en vraagt om verduidelijking waar nodig, maar verricht geen diepgaand verificatiewerk.
Voor de meeste mkb-ondernemers is de samengestelde jaarrekening de standaardoptie. Ze voldoen hiermee aan de deponeringsplicht bij de Kamer van Koophandel, waarbij de jaarrekening na vaststelling binnen acht dagen gedeponeerd moet worden. De jaarrekening samenstellen is bovendien een stuk minder tijdintensief en kostbaar dan een volledige controle.
Hoe verschilt de accountantscontrole inhoudelijk van een samenstelling?
Het kernverschil zit in de mate van zekerheid die de accountant verstrekt. Bij een controle geeft de accountant een redelijke mate van zekerheid dat de jaarrekening geen materiële fouten bevat. Dit vereist diepgaand onderzoek van transacties, saldi, interne beheersmaatregelen en onderliggende documentatie. Bij een samenstelling verstrekt de accountant geen zekerheid over de cijfers, maar zorgt alleen voor een correcte presentatie.
Inhoudelijk betekent dit dat een controle aanzienlijk meer werkzaamheden omvat:
- Verificatie van openstaande debiteuren en crediteuren via derdenbevestigingen
- Beoordeling van interne beheersingsmaatregelen en processen
- Steekproefsgewijze controle van inkoopfacturen, verkoopfacturen en bankafschriften
- Analyse van voorraadwaardering en afschrijvingen
- Beoordeling van schattingen en oordelen van het management
- Toetsing aan wet- en regelgeving op het gebied van verslaggeving
Bij een samenstelling beperkt de accountant zich tot het verwerken en presenteren van de aangeleverde gegevens, het signaleren van opvallende afwijkingen en het toetsen of de jaarrekening als geheel aannemelijk overkomt. De diepgang is fundamenteel anders, wat ook de reden is dat de twee producten een heel andere waarde hebben voor externe partijen zoals banken en investeerders.
Welke kosten zijn verbonden aan een controle versus een samenstelling?
Een accountantscontrole is aanzienlijk duurder dan een samenstelling, vanwege het grotere aantal uren dat de accountant besteedt aan verificatiewerkzaamheden. De kosten voor een samenstellingsverklaring bij een mkb-bedrijf lopen uiteen van enkele honderden euro’s tot enkele duizenden euro’s per jaar, afhankelijk van de complexiteit van de administratie en de omvang van de onderneming.
Voor een volledige accountantscontrole liggen de kosten doorgaans een stuk hoger. Bij middelgrote ondernemingen kunnen de kosten oplopen tot tienduizenden euro’s, afhankelijk van de complexiteit, het aantal vestigingen en de kwaliteit van de interne administratie. Hoe beter de administratie op orde is, hoe efficiënter de accountant kan werken en hoe lager de kosten uitvallen.
Het is verstandig meerdere offertes op te vragen als je een samenstellingsverklaring of controleverklaring nodig hebt. Zo krijg je een realistisch beeld van wat gangbaar is in de markt en kun je beter beoordelen wat redelijk geprijsd is voor jouw situatie.
Kan een mkb-bedrijf vrijwillig kiezen voor een gecontroleerde jaarrekening?
Ja, een mkb-bedrijf dat niet wettelijk verplicht is tot een accountantscontrole kan hier toch vrijwillig voor kiezen. Dit gebeurt in de praktijk regelmatig wanneer externe partijen daar belang bij hebben of wanneer de ondernemer zelf meer zekerheid wil over de betrouwbaarheid van zijn financiële rapportage.
Er zijn concrete situaties waarbij een vrijwillige controle zinvol is:
- Financiering aanvragen: Banken en andere financiers stellen bij grotere kredietaanvragen soms als voorwaarde dat de jaarrekening gecontroleerd is, omdat een controleverklaring meer zekerheid biedt over de financiële positie van het bedrijf.
- Aandelenoverdracht of overname: Bij de verkoop van een onderneming of een aandelentransactie willen kopers vaak de zekerheid van een gecontroleerde jaarrekening, als onderdeel van het due diligence-proces.
- Aandeelhoudersconflicten: Wanneer er meerdere aandeelhouders zijn met uiteenlopende belangen, kan een onafhankelijke controleverklaring bijdragen aan vertrouwen en transparantie.
- Subsidie- of aanbestedingsvereisten: Bepaalde subsidieverstrekkers of overheidsopdrachten eisen een gecontroleerde jaarrekening, ook als de omvang van het bedrijf daar niet toe verplicht.
De keuze voor een vrijwillige controle is dus altijd een afweging tussen de meerkosten en de voordelen die de controleverklaring oplevert in relatie tot externe partijen of interne behoeften.
Welke jaarrekening past het beste bij jouw bedrijfssituatie?
De keuze tussen een gecontroleerde en samengestelde jaarrekening hangt af van drie factoren: de wettelijke verplichtingen die voor jouw rechtsvorm en omvang gelden, de eisen van externe partijen zoals banken of subsidieverstrekkers, en de mate van financieel inzicht die je zelf als ondernemer wilt hebben.
Voor de meeste mkb-ondernemers met een bv of eenmanszaak die niet aan de wettelijke drempels voldoen, is de samengestelde jaarrekening de logische en kostenefficiënte keuze. Ze voldoen hiermee aan hun deponeringsplicht en beschikken over een professioneel opgesteld financieel overzicht. Groeit het bedrijf richting de drempelwaarden, of spelen er vraagstukken rondom financiering of overname, dan is het verstandig tijdig te bespreken of een controle meerwaarde biedt.
Twijfel je welke variant het beste past bij jouw situatie? Raadpleeg dan een accountancyspecialist die jouw specifieke omstandigheden kent en de juiste afweging met je kan maken.
Hoe vhm helpt bij jouw jaarrekening
vhm ondersteunt mkb-ondernemers bij het samenstellen én controleren van de jaarrekening, volledig afgestemd op de situatie van jouw bedrijf. De accountants zorgen dat de cijfers kloppen, dat je aan alle wettelijke verplichtingen voldoet en dat de jaarrekening op tijd wordt gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel.
Wat vhm voor jou doet:
- Samenstellen van de jaarrekening op basis van jouw financiële administratie
- Uitvoeren van een wettelijke of vrijwillige accountantscontrole
- Bewaken van deponeringstermijnen en wettelijke verplichtingen
- Proactief adviseren over de meest passende jaarrekeningvorm voor jouw situatie
- Begeleiding bij financieringsvraagstukken waarbij een controleverklaring vereist is
Met vestigingen in Epe, Veenendaal, Genemuiden en Almelo is vhm altijd dichtbij, en de lijnen zijn kort. Wil je weten welke jaarrekening het beste bij jouw bedrijf past? Neem contact op met vhm | accountants & belastingadviseurs en bespreek het vrijblijvend met een van onze accountants.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als ik mijn jaarrekening niet op tijd deponeer bij de Kamer van Koophandel?
Als je de jaarrekening niet binnen de wettelijke termijn deponeert (binnen acht dagen na vaststelling, en uiterlijk dertien maanden na afloop van het boekjaar), riskeer je een boete en kan de Belastingdienst of een curator bij faillissement dit als bewijs van onbehoorlijk bestuur gebruiken. Dit kan persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders tot gevolg hebben. Het is daarom verstandig om tijdig met je accountant te plannen wanneer de jaarrekening wordt opgesteld en vastgesteld, zodat je nooit in tijdnood komt.
Kan ik zelf mijn jaarrekening opstellen zonder accountant, of is een accountant altijd verplicht?
Voor veel rechtsvormen, zoals een eenmanszaak of vof, is het inschakelen van een accountant niet wettelijk verplicht. Voor een bv geldt echter een deponeringsplicht waarbij de jaarrekening aan specifieke wettelijke eisen moet voldoen, en een professioneel opgestelde jaarrekening verkleint het risico op fouten en aansprakelijkheid aanzienlijk. Bovendien verwachten banken, investeerders en subsidieverstrekkers vrijwel altijd een jaarrekening die is opgesteld of gecontroleerd door een gekwalificeerde accountant.
Hoe lang van tevoren moet ik beginnen met de voorbereiding op een accountantscontrole?
Het is aan te raden al tijdens het boekjaar te beginnen met het ordelijk bijhouden van je administratie, zodat je aan het einde van het jaar niet met een achterstand zit. Praktisch gezien is het verstandig minimaal twee tot drie maanden vóór de gewenste opleverdatum contact op te nemen met je accountant, zodat er voldoende tijd is voor planning, het aanleveren van stukken en het uitvoeren van de controlewerkzaamheden. Hoe beter je administratie op orde is, hoe soepeler en goedkoper het controleproces verloopt.
Wat is het verschil tussen een samenstellingsverklaring en een beoordelingsverklaring?
Een beoordelingsverklaring (ook wel ‘review’ genoemd) zit qua zekerheid tussen een samenstellingsverklaring en een controleverklaring in. Bij een beoordeling voert de accountant analytische werkzaamheden en gerichte navraag uit, maar geen volledige verificatie zoals bij een controle. Het resultaat is een beperkte mate van zekerheid, terwijl een samenstelling helemaal geen zekerheid verstrekt en een controle een redelijke mate van zekerheid geeft. Een beoordelingsverklaring kan een interessante middenweg zijn voor mkb-bedrijven die meer zekerheid willen bieden aan externe partijen zonder de volledige kosten van een controle.
Mijn bedrijf groeit snel en nadert de drempelwaarden voor een controleplicht. Wat moet ik nu al regelen?
Zodra je bedrijf de drempelwaarden benadert, is het verstandig je interne administratie en processen alvast op een hoger niveau te brengen, zodat je niet voor verrassingen komt te staan wanneer de controleplicht ingaat. Denk aan het verbeteren van je interne beheersmaatregelen, het structureren van je dossiervorming en het tijdig selecteren van een geschikte accountant met controlebevoegdheid (RA of AA). Bespreek dit proactief met je huidige accountant, zodat je de overgang soepel kunt maken zonder extra kosten of vertraging.
Kan een accountant die mijn jaarrekening samenstelt ook de controle uitvoeren?
Nee, dit is in principe niet toegestaan vanwege onafhankelijkheidsvereisten. Een accountant die de jaarrekening heeft samengesteld, kan niet tegelijkertijd als controleur optreden, omdat hij dan zijn eigen werk zou controleren, wat de objectiviteit in gevaar brengt. In de praktijk betekent dit dat je voor de controle een andere accountant of accountantskantoor moet inschakelen. Het is verstandig dit tijdig te regelen, zodat er geen vertraging ontstaat bij het opstellen en controleren van de jaarrekening.
Welke documenten en gegevens moet ik aanleveren voor het samenstellen van mijn jaarrekening?
Voor het samenstellen van de jaarrekening heeft je accountant in ieder geval de volgende stukken nodig: een volledige en afgesloten boekhouding over het boekjaar, bankafschriften, een overzicht van openstaande debiteuren en crediteuren, informatie over activa en afschrijvingen, en eventuele leningsovereenkomsten of andere relevante contracten. Hoe completer en geordender je deze informatie aanlevert, hoe sneller en efficiënter de accountant de jaarrekening kan samenstellen en hoe lager de uiteindelijke kosten uitvallen.
Gerelateerde artikelen
- Wat zijn de belangrijkste veranderingen in de Wtta-Wet vanaf 2027?
- Wat is het verschil tussen een accountant en een boekhouder?
- Wat is een alternatief voor een accountantsverklaring?
- Hoe interpreteer ik een balans?
- Wanneer moet een bedrijf zijn jaarrekening indienen?
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.