Een jaarrekening mag wettelijk worden opgesteld door het bestuur van een onderneming. De wet verplicht bestuurders om jaarlijks een jaarrekening op te maken en te deponeren bij de Kamer van Koophandel. Of daarvoor een accountant nodig is, hangt af van de omvang en rechtsvorm van het bedrijf. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over wie wat mag en moet bij het opstellen van de jaarrekening.
Wie is wettelijk bevoegd om een jaarrekening op te stellen?
Wettelijk gezien is het bestuur van een rechtspersoon bevoegd en verplicht om de jaarrekening op te stellen. Dit geldt voor alle rechtspersonen die onder Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek vallen, zoals de bv, nv, stichting en vereniging. Het bestuur is eindverantwoordelijk voor de inhoud van de jaarrekening, ongeacht wie de feitelijke werkzaamheden uitvoert.
In de praktijk laten veel ondernemers de jaarrekening opstellen door een externe accountant of administratiekantoor. Dit is wettelijk toegestaan. De verantwoordelijkheid blijft echter bij het bestuur liggen. Tekent u als bestuurder de jaarrekening, dan staat u in voor de juistheid van de daarin opgenomen financiële informatie.
Alleen registeraccountants (RA) en accountants-administratieconsulenten (AA) zijn wettelijk bevoegd om een samenstellingsverklaring of controleverklaring bij de jaarrekening af te geven. Een boekhouder of administratiekantoor mag de jaarrekening opstellen, maar kan geen officiële accountantsverklaring verstrekken.
Wat is het verschil tussen een samengestelde en een gecontroleerde jaarrekening?
Het belangrijkste verschil tussen een samengestelde en een gecontroleerde jaarrekening is de mate van zekerheid die de accountant verstrekt. Bij een samengestelde jaarrekening stelt de accountant de jaarrekening op op basis van door het bedrijf aangeleverde informatie, zonder deze inhoudelijk te toetsen. Bij een gecontroleerde jaarrekening voert de accountant een uitgebreide controle uit en verklaart dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft.
- Samenstellingsverklaring: de accountant geeft aan dat de jaarrekening is opgesteld conform de geldende richtlijnen, maar geeft geen zekerheid over de juistheid van de onderliggende gegevens.
- Beoordelingsverklaring: een tussenweg waarbij de accountant beperkte zekerheid geeft na minder uitgebreide werkzaamheden dan bij een volledige controle.
- Controleverklaring: de accountant verklaart na uitgebreid onderzoek dat de jaarrekening een waarheidsgetrouw beeld geeft van de financiële positie van de onderneming.
Voor veel mkb-bedrijven volstaat een samengestelde jaarrekening met samenstellingsverklaring. De controleverklaring is zwaarder en duurder, maar biedt stakeholders zoals banken, investeerders en aandeelhouders een hogere mate van zekerheid.
Wanneer is een accountant verplicht voor de jaarrekening?
Een accountantscontrole is verplicht voor middelgrote en grote rechtspersonen zoals gedefinieerd in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Een bedrijf valt in de categorie middelgroot of groot als het gedurende twee opeenvolgende jaren aan minimaal twee van de drie wettelijke drempelwaarden voldoet: een netto-omzet boven een bepaalde grens, een balanstotaal boven een bepaalde grens, en meer dan vijftig werknemers.
Kleine rechtspersonen zijn vrijgesteld van de wettelijke controleplicht. Toch kan een accountantscontrole ook voor kleinere bedrijven verplicht zijn op grond van:
- Statuten of aandeelhoudersovereenkomsten die een controle voorschrijven
- Financieringsovereenkomsten waarbij de bank een gecontroleerde jaarrekening eist
- Subsidieverstrekkers die een controleverklaring verlangen
- Specifieke wet- en regelgeving voor bepaalde sectoren
Heeft u twijfel of uw onderneming controleplichtig is, dan is het verstandig dit tijdig te laten beoordelen. De gevolgen van het ten onrechte achterwege laten van een verplichte controle kunnen aanzienlijk zijn.
Mag een ondernemer zelf de jaarrekening opstellen?
Ja, een ondernemer mag in principe zelf de jaarrekening opstellen. Er bestaat geen wettelijke verplichting om hiervoor een externe partij in te schakelen, mits de onderneming niet controleplichtig is. Het bestuur is bevoegd de jaarrekening zelf op te maken en te deponeren bij de Kamer van Koophandel via Standard Business Reporting (SBR).
Let daarbij op een aantal praktische aandachtspunten:
- Gebruik het juiste KVK-nummer bij het deponeren. Een fout KVK-nummer zorgt ervoor dat de jaarrekening niet onder uw bedrijf vindbaar is, of dat een ander bedrijf geblokkeerd wordt bij het deponeren van zijn eigen jaarrekening.
- Houd rekening met deponeringstermijnen. De jaarrekening moet binnen de wettelijke termijn worden gedeponeerd. Overschrijding kan leiden tot aansprakelijkheid van bestuurders.
- Een samenstellingsverklaring kunt u zelf niet afgeven. Heeft u of uw bank een officiële accountantsverklaring nodig, dan bent u aangewezen op een registeraccountant of AA-accountant.
- Ontheffing is alleen in uitzonderingsgevallen mogelijk. Alleen bij een gewichtige reden, zoals brand, diefstal of inbeslagname van stukken door justitie, kan de minister tijdelijk ontheffing verlenen van de verplichting tot het opmaken van de jaarrekening.
Wat zijn de risico’s van een jaarrekening zonder accountant?
Een jaarrekening opstellen zonder accountant brengt risico’s met zich mee die ondernemers regelmatig onderschatten. Het grootste risico is dat fouten in de jaarrekening onopgemerkt blijven, met financiële en juridische gevolgen als resultaat. Zonder externe toets rust de volledige verantwoordelijkheid bij het bestuur.
Concrete risico’s zijn onder meer:
- Onjuiste fiscale verwerking die leidt tot naheffingen, boetes of correcties door de Belastingdienst
- Aansprakelijkheid van bestuurders bij faillissement als de jaarrekening niet correct of niet tijdig is gedeponeerd
- Weigering van financiering door banken die een samenstellingsverklaring of controleverklaring verlangen
- Gemiste fiscale voordelen doordat specifieke aftrekposten, investeringsregelingen of subsidies over het hoofd worden gezien
- Gebrek aan inzicht in de werkelijke financiële positie, waardoor strategische beslissingen op onjuiste aannames worden gebaseerd
Voor de meeste mkb-ondernemers weegt de tijdsbesparing en zekerheid die een accountant biedt ruimschoots op tegen de kosten. Een goed opgemaakte jaarrekening door een accountant is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een strategisch instrument.
Hoe kies je de juiste accountant voor jouw jaarrekening?
De juiste accountant voor uw jaarrekening kiest u op basis van specialisatie, omvang van het kantoor en de mate van persoonlijk contact. Niet elk accountantskantoor past bij elke onderneming. Kijk verder dan alleen de prijs en weeg af welke meerwaarde een adviseur u biedt naast het puur technische opstellen van de jaarrekening.
Houd bij uw keuze rekening met de volgende factoren:
- Branchekennis: een accountant die uw sector kent, signaleert sneller relevante fiscale regelingen en risico’s
- Bereikbaarheid en persoonlijk contact: korte lijnen en een vaste adviseur maken het verschil bij tijdgevoelige vragen
- Breedte van de dienstverlening: kunt u naast de jaarrekening ook terecht voor loonadministratie, belastingadvies of groeivraagstukken?
- Digitale werkwijze: werkt het kantoor met moderne software waarmee u zelf altijd actueel inzicht heeft in uw cijfers?
- Lokale aanwezigheid: een kantoor in uw regio kent de lokale ondernemerscultuur en is snel beschikbaar
Hoe vhm u helpt met uw jaarrekening
vhm ontzorgt mkb-ondernemers volledig als het gaat om de jaarrekening en alles wat daarmee samenhangt. Of u nu een samengestelde jaarrekening nodig heeft of een volledige accountantscontrole, de ervaren accountants van vhm zorgen dat uw financiële verslaglegging klopt, compliant is en tijdig wordt gedeponeerd.
Wat vhm voor u doet:
- Samenstellen en controleren van de jaarrekening conform de geldende wet- en regelgeving
- Proactief signaleren van fiscale voordelen, investeringsmogelijkheden en risico’s
- Begeleiding bij strategische vraagstukken zoals investeringen, financieringen en wijziging van de ondernemingsvorm
- Persoonlijk aanspreekpunt met korte lijnen, vanuit vestigingen in Epe, Veenendaal, Genemuiden en Almelo
- Geïntegreerde dienstverlening: van loonadministratie tot fusie- en overnameadvies onder één dak
Wilt u zeker weten dat uw jaarrekening in goede handen is? Neem contact op met vhm | accountants & belastingadviseurs en ontdek wat een betrokken, regionaal accountantskantoor voor uw onderneming kan betekenen.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als ik de deponeringstermijn van mijn jaarrekening overschrijd?
Als u de wettelijke deponeringstermijn overschrijdt, kan het bestuur van de onderneming persoonlijk aansprakelijk worden gesteld — zeker in geval van faillissement. De rechter gaat er dan van uit dat het bestuur zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld, wat een zware bewijslast voor de bestuurder betekent. Deponeer de jaarrekening van een bv daarom altijd binnen 8 dagen na vaststelling, en uiterlijk binnen 12 maanden na afloop van het boekjaar.
Kan ik overstappen naar een andere accountant als ik al midden in het boekjaar zit?
Ja, overstappen naar een andere accountant is op elk moment mogelijk, ook midden in het boekjaar. In de praktijk verloopt een overstap het soepelst aan het begin van een nieuw boekjaar, maar dit is geen wettelijke vereiste. Een goede nieuwe accountant regelt de overdracht van uw dossier met de vorige partij en zorgt voor een naadloze overgang zonder dat uw administratie of deponeringstermijnen in gevaar komen.
Mijn onderneming heeft een verliesjaar gehad — heeft dat invloed op hoe de jaarrekening wordt opgesteld?
Een verliesjaar verandert niets aan de wettelijke verplichting om een jaarrekening op te stellen en te deponeren; de jaarrekening moet altijd een getrouw beeld geven van de financiële werkelijkheid, ook bij verlies. Wel zijn er aanvullende aandachtspunten, zoals de vraag of er sprake is van continuïteitsproblemen die in de toelichting vermeld moeten worden. Een accountant kan u in zo’n situatie ook adviseren over mogelijke oplossingen, zoals herstructurering of aanpassing van de financieringsstructuur.
Wat is het verschil tussen het opmaken en het vaststellen van de jaarrekening?
Het opmaken van de jaarrekening is een taak van het bestuur: zij stellen de cijfers op en ondertekenen de jaarrekening. Het vaststellen is een bevoegdheid van de algemene vergadering van aandeelhouders (bij een bv) of een vergelijkbaar orgaan, en gebeurt pas nadat het bestuur de jaarrekening heeft opgemaakt. Pas na vaststelling — of na het verstrijken van de vaststellingstermijn — moet de jaarrekening worden gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel.
Welke informatie moet ik aanleveren bij mijn accountant voor het opstellen van de jaarrekening?
Doorgaans heeft uw accountant de volgende stukken nodig: een volledig bijgewerkte boekhouding of grootboekadministratie, bankafschriften over het volledige boekjaar, een overzicht van openstaande debiteuren en crediteuren, loonstroken en loonaangiften, en eventuele contracten of leningsovereenkomsten. Hoe completer en geordender u de informatie aanlevert, hoe sneller en kostenefficiënter uw accountant de jaarrekening kan samenstellen.
Is een jaarrekening voor een eenmanszaak of VOF ook verplicht?
Eenmanszaken en vennootschappen onder firma (VOF) zijn geen rechtspersonen en vallen daardoor niet onder de deponeringsplicht van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek — zij hoeven geen jaarrekening te deponeren bij de Kamer van Koophandel. Wel zijn zij verplicht een deugdelijke financiële administratie bij te houden voor de Belastingdienst. Het opstellen van een jaarrekening of jaaroverzicht is voor deze ondernemingsvormen sterk aan te raden voor eigen inzicht, belastingaangifte en eventuele financieringsaanvragen.
Hoe lang moet ik mijn jaarrekening en onderliggende administratie bewaren?
De wettelijke bewaarplicht voor de jaarrekening en de onderliggende boekhouding bedraagt minimaal 7 jaar. Voor onroerend goed gerelateerde gegevens geldt een termijn van 10 jaar. Bewaar zowel de digitale als eventuele fysieke versies op een veilige en toegankelijke manier, zodat u bij een belastingcontrole of juridisch geschil altijd snel de juiste stukken kunt overleggen.
Gerelateerde artikelen
- Wat is het verschil tussen een boekhouder en een accountant?
- Wat doet een accountant bij een mkb-bedrijf precies?
- Is accountancy geschikt voor een carrièreswitch?
- Wat zijn de 4 soorten accountantsverklaringen?
- Is de opleiding accountancy zwaar?
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.