Wij zijn op zoek naar enthousiaste collega’s op alle vestigingen. Bekijk onze vacatures snel!

Wie mag een samenstelverklaring afgeven?

Team vhm | Accountants & Belastingadviseurs ·
Accountant in wit overhemd ondertekent financieel document aan eikenhouten bureau met jaarverslagen en officieel stempel.

Alleen een registeraccountant (RA) of een accountant-administratieconsulent (AA) mag een samenstelverklaring afgeven. Dit volgt uit de Wet op het accountantsberoep (Wab) en de daarop gebaseerde beroepsregelgeving van de NBA (Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants). Boekhouders, administratiekantoren en andere financiële dienstverleners zonder deze titels zijn hiertoe niet bevoegd. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over bevoegdheid, verplichtingen en gevolgen rondom de samenstelverklaring.

Wat zijn de bevoegdheidseisen voor het afgeven van een samenstelverklaring?

Om een samenstelverklaring te mogen afgeven, moet een accountant ingeschreven staan in het accountantsregister van de NBA en beschikken over de wettelijke beroepstitel RA of AA. Beide titels vereisen een afgeronde opleiding op hbo- of universitair niveau, gevolgd door een praktijkstage en een beroepsexamen. Zonder deze inschrijving is het afgeven van een samenstelverklaring wettelijk verboden.

De NBA heeft de bevoegdheidseisen verder uitgewerkt in Standaard 4410, de richtlijn die specifiek van toepassing is op samenstellingsopdrachten. Volgens deze standaard moet de accountant:

  • Ingeschreven zijn in het NBA-register als RA of AA
  • Beschikken over voldoende vakbekwaamheid en kennis van de sector van de klant
  • Onafhankelijk kunnen opereren of de beperkingen in de verklaring transparant vermelden
  • Werken vanuit een accountantskantoor dat onderworpen is aan kwaliteitstoetsing door de NBA

De samenstelverklaring zelf is geen assuranceverklaring. Dat betekent dat de accountant geen zekerheid verschaft over de juistheid van de cijfers, maar wel bevestigt dat hij de jaarrekening heeft samengesteld op basis van de door de ondernemer aangeleverde informatie en daarbij de geldende standaarden heeft gevolgd.

Wat is het verschil tussen een AA en een RA bij een samenstellingsopdracht?

Zowel de AA als de RA mag een samenstelverklaring afgeven. Het belangrijkste verschil zit niet in de bevoegdheid voor samenstellingsopdrachten, maar in de reikwijdte van overige werkzaamheden. Een RA is bevoegd voor alle wettelijke controles, terwijl een AA in beginsel gericht is op het mkb-segment en samenstellings- en beoordelingsopdrachten.

In de praktijk werken AA-accountants veel vaker met mkb-bedrijven samen, juist omdat het samenstellen van de jaarrekening de meest voorkomende opdracht is voor bedrijven in die categorie. De AA-opleiding is dan ook specifiek gericht op de financiële verslaggeving en advisering voor het midden- en kleinbedrijf.

Voor mkb-ondernemers maakt het voor de samenstelverklaring dus weinig verschil of ze met een AA of een RA werken. Wat meer telt, is of de accountant verstand heeft van de branche, de bedrijfsgrootte en de specifieke omstandigheden van de onderneming. Beide titels geven dezelfde bevoegdheid voor het uitvoeren van een samenstellingsopdracht en het afgeven van de bijbehorende verklaring.

Mag een boekhouder of administratiekantoor ook een samenstelverklaring afgeven?

Nee, een boekhouder of administratiekantoor zonder NBA-registratie mag geen samenstelverklaring afgeven. Dit is wettelijk voorbehouden aan ingeschreven accountants met de titel RA of AA. Een boekhouder kan de jaarrekening opstellen en de administratie verzorgen, maar de verklaring zelf moet altijd worden ondertekend door een bevoegde accountant.

Dit onderscheid is in de praktijk relevant voor ondernemers die werken met een zelfstandig boekhouder of een klein administratiekantoor. Zulke partijen kunnen waardevolle ondersteuning bieden bij de dagelijkse financiële administratie, maar voor het afgeven van een officiële samenstelverklaring moeten zij samenwerken met of doorverwijzen naar een geregistreerde accountant.

Sommige administratiekantoren werken structureel samen met een accountant die de verklaringen afgeeft. Dat is een legitieme constructie, mits de accountant daadwerkelijk betrokken is bij de opdracht en niet slechts zijn handtekening zet zonder inhoudelijke beoordeling. De NBA stelt namelijk duidelijke eisen aan de betrokkenheid van de accountant bij het samenstellingsproces.

Wanneer is een samenstelverklaring verplicht voor mkb-bedrijven?

Een samenstelverklaring is niet wettelijk verplicht voor alle mkb-bedrijven, maar in de praktijk is ze voor veel ondernemingen noodzakelijk of sterk aanbevolen. De verplichting hangt af van de rechtsvorm, de omvang van het bedrijf en de eisen van externe partijen zoals banken, financiers of subsidieverstrekkers.

De volgende situaties leiden in de praktijk het vaakst tot een samenstelverklaring:

  1. Deponering bij de KVK: Rechtspersonen zoals bv’s en nv’s zijn verplicht hun jaarrekening te deponeren bij de Kamer van Koophandel. Hoewel de samenstelverklaring zelf niet altijd wettelijk verplicht is, wordt ze doorgaans meegeleverd als onderdeel van de samengestelde jaarrekening.
  2. Financieringsaanvragen: Banken en andere financiers vragen bij kredietaanvragen vrijwel altijd een door een accountant samengestelde jaarrekening met verklaring.
  3. Subsidieafrekeningen: Subsidieverstrekkers eisen regelmatig een samengesteld overzicht van ontvangsten en uitgaven, voorzien van een samenstelverklaring.
  4. Aandeelhouders of investeerders: Wanneer een bedrijf externe aandeelhouders heeft die niet actief zijn als bestuurder, kan een samenstelverklaring onderdeel zijn van de verantwoording aan die partijen.

Voor eenmanszaken en vof’s geldt geen wettelijke deponeringsplicht, maar ook zij kunnen te maken krijgen met partijen die een samengestelde jaarrekening eisen. Het is verstandig om dit tijdig na te gaan, zodat de juiste accountant op tijd kan worden ingeschakeld.

Wat zijn de gevolgen van een onbevoegd afgegeven samenstelverklaring?

Een samenstelverklaring die is afgegeven door iemand zonder de vereiste NBA-registratie is juridisch ongeldig. Dit heeft directe gevolgen voor de ondernemer én voor de persoon die de verklaring heeft afgegeven. De verklaring wordt niet erkend door de KVK, banken, subsidieverstrekkers of andere officiële instanties.

Voor de persoon die onbevoegd een samenstelverklaring afgeeft, gelden serieuze risico’s. Het gebruik van de beschermde beroepstitel RA of AA zonder inschrijving in het NBA-register is strafbaar op grond van de Wet op het accountantsberoep. Bovendien kan de NBA tuchtrechtelijke maatregelen treffen tegen accountants die de beroepsregels overtreden, waaronder schorsing of doorhaling uit het register.

Voor de ondernemer betekent een ongeldige verklaring dat de jaarrekening opnieuw moet worden opgesteld en ondertekend door een bevoegde accountant. Dit kost tijd en geld, en kan bij een te late deponering bij de KVK leiden tot boetes. Ook kan een ongeldige verklaring problemen geven bij lopende financieringsaanvragen of subsidietrajecten.

Het is dan ook belangrijk om bij het kiezen van een accountant altijd te controleren of deze ingeschreven staat in het NBA-register. Dit is eenvoudig te verifiëren via de openbare registercheck op de website van de NBA.

Hoe vhm helpt met de samenstelverklaring

Als mkb-ondernemer wil je zekerheid dat je jaarrekening correct is samengesteld en dat de samenstelverklaring voldoet aan alle wettelijke eisen. vhm biedt daarin volledige ontzorging, van het verzamelen en verwerken van de financiële gegevens tot het afgeven van de officiële verklaring door een ingeschreven accountant.

Wat vhm voor je doet op het gebied van accountancy en de samenstelverklaring:

  • Samenstellen van de jaarrekening op basis van actuele en volledige financiële informatie
  • Afgeven van de samenstelverklaring door een geregistreerde RA of AA
  • Tijdige deponering bij de KVK, zodat je aan de wettelijke termijnen voldoet
  • Proactief advies over de financiële positie van je bedrijf op basis van de jaarrekening
  • Ondersteuning bij financieringsaanvragen, subsidieafrekeningen en andere situaties waarbij een samengestelde jaarrekening vereist is

Met vestigingen in Epe, Veenendaal, Genemuiden en Almelo is vhm altijd snel bereikbaar, persoonlijk en betrokken. Wil je weten wat vhm | accountants & belastingadviseurs voor jouw bedrijf kan betekenen? Bekijk het accountancy-aanbod of neem direct contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Veelgestelde vragen

Hoe controleer ik of een accountant bevoegd is om een samenstelverklaring af te geven?

Je kunt eenvoudig controleren of een accountant ingeschreven staat in het NBA-register via de openbare registercheck op de website van de NBA (nba.nl). Zoek op naam of kantoor en verifieer of de accountant de titel RA of AA voert en actief geregistreerd is. Dit is een stap die elke ondernemer zou moeten zetten vóórdat hij een opdracht verstrekt, om problemen met ongeldige verklaringen achteraf te voorkomen.

Wat als mijn boekhouder de jaarrekening opstelt — moet ik dan alsnog een aparte accountant inschakelen voor de verklaring?

Ja, als je boekhouder of administratiekantoor niet geregistreerd staat als RA of AA bij de NBA, moet je voor de samenstelverklaring altijd een bevoegde accountant inschakelen. Sommige administratiekantoren hebben hiervoor een vaste samenwerking met een accountant, wat een praktische en legitieme oplossing is. Zorg er wel voor dat de accountant daadwerkelijk inhoudelijk betrokken is bij de opdracht en niet enkel zijn handtekening zet.

Hoe lang duurt het gemiddeld om een samengestelde jaarrekening met verklaring te laten opstellen?

De doorlooptijd hangt sterk af van de volledigheid en kwaliteit van de aangeleverde administratie. Als alle financiële gegevens correct en compleet zijn aangeleverd, kan een accountant de jaarrekening doorgaans binnen één tot drie weken samenstellen en de verklaring afgeven. Onvolledige of ongeordende administratie kan dit proces aanzienlijk vertragen, dus het loont om je boekhouding het hele jaar actueel te houden.

Kan een samenstelverklaring ook worden gebruikt als bewijs bij een juridisch geschil of bedrijfsovername?

Een samengestelde jaarrekening met verklaring kan zeker een rol spelen bij juridische geschillen of een bedrijfsovername, maar het is belangrijk te weten dat het geen assuranceverklaring is. De accountant bevestigt dat hij de jaarrekening heeft samengesteld op basis van aangeleverde informatie, maar geeft geen zekerheid over de juistheid van die informatie. Voor een bedrijfsovername of due diligence-traject kan een beoordelings- of controleverklaring meer zekerheid bieden; bespreek dit met je accountant welke verklaring het meest passend is.

Wat zijn de wettelijke termijnen voor het deponeren van de jaarrekening bij de KVK, en wat zijn de gevolgen bij te late indiening?

Voor de meeste rechtspersonen, zoals bv’s, geldt dat de jaarrekening uiterlijk 12 maanden na afloop van het boekjaar gedeponeerd moet zijn bij de KVK, maar het bestuur dient de jaarrekening al binnen 5 maanden na afloop van het boekjaar op te maken. Te late deponering kan leiden tot boetes en vergroot bovendien het risico op bestuurdersaansprakelijkheid bij een eventueel faillissement. Het is daarom verstandig om ruim op tijd een accountant in te schakelen, zodat de jaarrekening tijdig samengesteld en gedeponeerd kan worden.

Moet ik elk jaar een nieuwe samenstelverklaring laten opstellen, of kan ik een eerder opgestelde verklaring hergebruiken?

Een samenstelverklaring is altijd gekoppeld aan een specifiek boekjaar en kan niet worden hergebruikt voor een ander jaar. Elk boekjaar moet opnieuw een jaarrekening worden samengesteld op basis van de actuele financiële gegevens van dat jaar, waarna de accountant een nieuwe verklaring afgeeft. Banken, subsidieverstrekkers en andere partijen vragen dan ook doorgaans de meest recente samengestelde jaarrekening op.

Wat kan ik zelf doen om het samenstellingsproces soepeler en goedkoper te laten verlopen?

De belangrijkste stap is het bijhouden van een volledige en geordende administratie gedurende het hele jaar, zodat je accountant niet onnodig tijd kwijt is aan het reconstrueren of corrigeren van gegevens. Zorg dat alle bankafschriften, facturen, bonnen en contracten digitaal beschikbaar zijn, bij voorkeur via een boekhoudpakket dat je accountant ook gebruikt. Hoe completer en actueler je administratie, hoe minder uren de accountant nodig heeft — en dat heeft direct effect op de kosten van de opdracht.

Gerelateerde artikelen

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.